قرائت› دفتر ۳› بخش ۱۰۸ - تضرع آن شخص از داوری داود علیه السلام› بیت ۲۴۱۲
M3:2412 — همچنین داود میگفت این نسق / خواست گشتن عقل خلقان محترق
M3:2412
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
سخنان داوود پیامبر، که از اسرار الهی پرده برمیداشت، چنان قدرتمند و آتشین بود که نزدیک بود ذهن و خرد شنوندگان را از شدت هیبت و عظمتش بسوزاند.
این بیت اوج تأثیر کلام معنوی را به تصویر میکشد. در ابیات قبل، حضرت داوود (که نماد انسان کامل و عارف واصل است) از حقایقی سخن میگوید که فراتر از فهم عادی است؛ از لزوم گشودن «روزن» دل به سوی نور حقیقت و یکی شدن خود با آن نور. کلام او به نقطهای میرسد که دیگر برای عقل حسابگر و محدود مردم قابل تحمل نیست.
عبارت «سوختن عقل» (محترق گشتن) در ادبیات عرفانی، کنایه از ناتوانی و زانو زدن خرد جزئی در برابر تجلی حقیقت مطلق است. این سوختن، مقدمهی ورود به وادی عشق و شهود است؛ جایی که استدلال و منطق کارایی خود را از دست میدهد. سخنان داوود آنقدر به اصل راز نزدیک شده بود که اگر ادامه مییافت، ساختار ذهنی مخاطبان را که برای چنین تجربهای آماده نبودند، متلاشی میکرد. به همین دلیل، در بیت بعدی، دستی از غیب او را متوقف میکند تا مردم را از این «سوختن» زودهنگام حفظ کند و او را به سکوت و خلوت فراخواند.
- نسق
- شیوه، روش، ترتیب، سبک
- خلقان
- مردم، خلقها (جمعِ خلق)
- محترق
- سوزان، آتشگرفته، سوختهشده
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.