Čitaj› Knjiga 1› Odjeljak 1 sljedeće →

بخش ۱ - سرآغاز

Predgovor

  1. M1:1 بشنو این نی چون شکایت می‌کنداز جدایی‌ها حکایت می‌کند Poslušaj ovaj nej kako se žali,O rastancima on pripovijeda.Ovaj stih poziva čitaoca da posluša melodiju neja, koja naizgled zvuči kao tužaljka zbog rastanka, ali je u suštini pripovijest o iskonskoj odvojenosti duše od svog božanskog izvora. ❋
  2. M1:2 کز نِیِستان تا مرا بُبریده‌انددر نفیرم مرد و زن نالیده‌اند Otkako su me od trstika odvojili,u mome jecaju i muškarci i žene su jaukali.Od trenutka kada je moja duša odvojena od svoje duhovne domovine, svako ljudsko biće, i muškarac i žena, pronašlo je odjek vlastitog bola i odvojenosti u mome jecaju, poistovjećujući se s mojom pjesmom. ❋
  3. M1:3 سینه خواهم شَرحه شَرحه از فراقتا بگویم شرح درد اشتیاق Tražim grudi, rastankom na komade iskidane,da ispripovijedam bol čežnje neopisane.Trska (Mevlana) traži slušaoca čije je srce ranjeno bolom rastanka, jer samo takva duša može istinski razumjeti duboku čežnju koju ona izražava. ❋
  4. M1:4 هر کسی کو دور ماند از اصلِ خویشباز جوید روزگارِ وصل خویش Svako ko od svog iskona daleko ostade,ponovo traži vrijeme svog sjedinjenja.Ovaj bejt izražava urođenu ljudsku čežnju za ponovnim sjedinjenjem sa svojim duhovnim izvorom, čežnju koja se rađa iz odvojenosti od tog prapočetka. ❋
  5. M1:5 من به هر جمعیّتی نالان شدمجفت بدحالان و خوش‌حالان شدم U svakome društvu ja sam jecao,postadoh drug i tužnim i radosnim.Naj (svirala od trske) kazuje kako se njegov glas čuo u svakom skupu, i tužnom i sretnom, prateći svako ljudsko stanje. ❋
  6. M1:6 هر کسی از ظّن خود شد یار مناز درون من نجُست اسرار من Svako mi, po svom nahođenju, prijatelj postade,Al' tajne moje iz nutrine moje ne potraži.Naj (frula) se žali da, iako su mu mnogi pristupili, svako je to učinio na osnovu vlastitog površnog razumijevanja i pretpostavki, ne trudeći se da pronikne u njegovu istinsku, unutrašnju tajnu. ❋
  7. M1:7 سرِّ من از نالهٔ من دور نیستلیک چشم و گوش را آن نور نیست Tajna moja od mog jecaja daleko nije,al' oku i uhu tog svjetla dato nije.Govoreći kroz naj (trsku), Rumi kaže da je njegova najdublja istina sadržana u samom njegovom bolnom pjevanju, ali većina slušalaca nema unutrašnje svjetlo i duhovni uvid da bi shvatila tu tajnu, pa čuje samo vanjski zvuk. ❋
  8. M1:8 تن ز جان و جان ز تن مستور نیستلیک کس را دیدِ جان دستور نیست Tijelo od duše, nit' duša od tijela skrivena nije,al' nikom nije dato da dušu očima vidi.Rumi tvrdi da su tijelo i duša suštinski povezani i nisu skriveni jedno od drugog, ali uprkos toj bliskosti, čovjeku nije data dozvola da direktno vidi ili shvati suštinu duše. ❋
  9. M1:9 آتش است این بانگِ نای و نیست بادهر که این آتش ندارد نیست باد Vatra je ovaj zov naja, a ne vjetar puki;Nek ne bude ko ovu vatru u sebi nema!Zvuk naja (trščane svirale) nije samo dah; to je vatra. Onaj ko u sebi ne nosi ovu duhovnu vatru, zapravo i ne postoji. ❋
  10. M1:10 آتش عشق است کاندر نی فتادجوشش عشق است کاندر میْ فتاد Vatra ljubavi je to što u trsku pade,Kipnja ljubavi je to što u vino pade.Ovaj bejt tvrdi da su i sjetna pjesma naja (trske) i opojno vrenje vina, obje, manifestacije jedne jedinstvene, kosmičke zbilje: božanske ljubavi koja prožima sve što postoji. ❋
  11. M1:11 نی حریف هر که از یاری بُریدپرده‌هااَش پرده‌های ما درید Nej je drug svakom ko od Dragog se odvoji;Njegove koprene naše koprene razdvojiše.Nej je jedini saputnik onome ko je odvojen od Voljenog, a njegova melodija ima moć da razdere koprene nemara i prepreke u srcu slušatelja. ❋
  12. M1:12 همچو نی زهری و تَریاقی که دیدهمچو نی دمساز و مشتاقی که دید Ko vidje otrov i protuotrov kao što je svirala?Ko vidje prisnog druga i čežnjivca kao što je svirala?Rumi se divi čudesnoj dvojnosti svirale, koja istovremeno utjelovljuje i otrov rastanka i protuotrov (taryāq) ponovnog sastanka. On je također slavi kao prisnog druga čežnjivim dušama, koje kroz njenu melodiju izražavaju bol odvojenosti i pronalaze sebe. ❋
  13. M1:13 نی حدیثِ راهِ پُر خون می‌کندقصّه‌های عشقِ مجنون می‌کند Nej pripovijeda o stazi punoj krvi,kazuje priče o Medžnunovoj ljubavi.Ovaj bejt poručuje da jecaj neja (trstike) pripovijeda o teškom i mukotrpnom putu ljubavi, a priče o legendarnom Medžnunu služe kao glavni primjer upravo takve krvave staze. ❋
  14. M1:14 محرم این هوش جُز بی‌هوش نیستمر زبان را مُشتری جز گوش نیست Povjerenik ove svijesti samo je onaj 'bez svijesti',baš k'o što jeziku kupac niko do uho nije.Ovaj bejt tvrdi da se duhovne istine otkrivaju samo srcima oslobođenim od uobičajenih intelektualnih kalkulacija, te da takav ezoterični govor pronalazi svog pravog primaoca jedino u prijemčivom i razumnom slušaocu. ❋
  15. M1:15 در غمِ ما روزها بیگاه شدروزها با سوزها همراه شد U našoj tuzi, dani su postali bezvremeni,dani su postali pratioci gorućoj boli.U dubini ove temeljne tuge, vrijeme gubi svoje značenje i svaki dan postaje ispunjen samo neprekidnim, gorućim bolom. ❋
  16. M1:16 روزها گر رفت گو رو باک نیستتو بمان ای آنک چون تو پاک نیست Dani ako prođoše, kaži: 'Nek' idu, brige nema'.Ti ostani, o Ti, kom niko čistotom ravan nije!Ovaj bejt naglašava vrijednost sadašnjeg trenutka i onoga što je unutrašnje i trajno, nasuprot onome što je prolazno. Rumi poručuje da ne treba žaliti za prolaskom dana ili života, već se treba držati čiste, vječne suštine koja nadilazi protok vremena. ❋
  17. M1:17 هر که جز ماهی ز آبش سیر شدهرکه بی روزیست روزش دیر شد Svako se osim ribe vode svoje zasiti,kom nafaka fali, dan mu se otegne i smrači.Ovaj bejt kaže da se samo riba nikad ne umori od vode, jer je voda sama njena suština, a onaj ko nema istinsku duhovnu opskrbu, život mu prolazi u dosadi i muci. ❋
  18. M1:18 در نیابد حالِ پُخته هیچ خامپس سخن کوتاه باید والسّلام Stanje zrelog sirovi ne shvaća, znaj,Zato nek je govor kratak, i kraj.Ovaj bejt poručuje da duboka duhovna iskustva i stanja (halove) arifa ne mogu razumjeti oni koji ih sami nisu iskusili. Stoga je beskorisno opširno govoriti o tim istinama onima koji za njih nisu spremni. ❋
  19. M1:19 بندْ بگسل باش آزاد ای پسرچند باشی بند سیم و بند زر Raskini okove, budi slobodan, o sinko!Dokle ćeš robovati srebru i zlatu?Ovaj bejt je poziv na oslobađanje od materijalnih vezanosti i ovisnosti o dunjaluku, kako bi čovjek postigao istinsku, unutrašnju slobodu. ❋
  20. M1:20 گر بریزی بحر را در کوزه‌ایچند گنجد‌ قسمتِ یک روزه‌ای Uliješ li more u krčag neki,koliko stane? Tek obrok dnevni.Ovaj stih ukazuje na urođenu ograničenost ljudskog kapaciteta: čak i kad bi mu se dao beskrajni okean, čovjek može zahvatiti samo onoliko koliko stane u njegovu posudu, a pohlepa nikad ne nalazi zasićenje. ❋
  21. M1:21 کوزه‌ٔ چشم حریصان پُر نشدتا صدف قانع نشد پُر دُر نشد Krčag oka pohlepnog nikad se napunio nije,dok školjka skromna ne bi, biserom se ne povi je.Pohlepno ljudsko oko, koliko god da stiče, nikad se ne može zasititi, poput krčaga bez dna. Samo kroz zadovoljstvo onim što se ima, srce, poput prazne školjke, može postati ispunjeno dragocjenim biserima. ❋
  22. M1:22 هر که را جامه ز عشقی چاک شداو ز حرص و عیبْ کُلّی پاک شد Svakom kom se haljina od ljubavi razdera,on od pohlepe i mahane sasvim čist postade.Ovaj bejt tvrdi da je ljubav pročišćujuća sila koja čovjeka čisti od svih nečistoća i moralnih poroka. ❋
  23. M1:23 شاد باش ای عشق خوش سودای ماای طبیبِ جمله علّت‌های ما Raduj se, o Ljubavi, slatka naša melanhonijo!O ljekaru svih naših bolesti!Ovaj stih slavi ljubav kao paradoksalnu pojavu: iako se naizgled čini kao oblik ludila ili melanhonije, ona je, uistinu, vrhunski lijek za sve ljudske patnje. ❋
  24. M1:24 ای دوای نَخوت و ناموس ماای تو افلاطون و جالینوس ما O, lijeku za našu oholost i ugled lažni,o, ti, Platone i Galene naš važni!Ljubav (ar. 'išq) je vrhunski ljekar i mudrac našeg bića, koji nas liječi od svake oholosti, egoizma i vezanosti za ovozemaljski ugled. ❋
  25. M1:25 جسم خاک از عشق بر افلاک شدکوه در رقص آمد و چالاک شد Tijelo od praha s ljubavlju se u nebesa vinu,planina zaigra i živnu u istom trenu.Ovaj stih pokazuje kako ljubav uzdiže zemaljske i materijalne elemente, potičući ih na duhovno i nebesko kretanje i živost. ❋
  26. M1:26 عشقْ جانِ طور آمد عاشقا!طور مست و "خَرَّ مُوسیٰ‏ صَعِقا" Ljubav duša Sinaja posta, o ašiče!Sinaj pjan, a "Musa pade onesviješćen".Ovaj bejt poručuje da je Ljubav životna, pokretačka sila iza božanskih manifestacija u kosmosu; to je snaga toliko duboka da čini da se planine opiju, a poslanici padnu u ekstazu. ❋
  27. M1:27 با لبِ دمسازِ خود گر جفتمیهمچو نی من گفتنی‌ها گفتمی Da sam s usnom svog Sazvučnika spojen bio,poput svirale, sve bih izrekao što se reći ima.Ovaj stih izražava Mevlaninu čežnju: kada bi postigao savršeno sjedinjenje s Bogom (istinskim Sazvučnikom), mogao bi, poput svirale, izraziti sve neizrečene istine, bez prepreka i posrednika. ❋
  28. M1:28 هر که او از هم‌زبانی شد جدابی‌زبان شد گرچه دارد صد نوا Ko god se od srodne duše rastavi,zanijemi, mada stotinu melodija u sebi nosi.Ovaj bejt govori da bez istinskog sagovornika i srodne duše, čak i najbogatija srca ostaju osuđena na tišinu, nesposobna da iskažu ono što je u njima. ❋
  29. M1:29 چون که گُل رفت و گلستان درگذشتنشنوی زان پس ز بلبل سَرگذشت Kad ruža ode i ružičnjak prođe,otad slavuju priča više ne dođe.Ovaj bejt govori o tome da kada glavni izvor nadahnuća i ljepote (ruža) nestane, pripovjedač (slavuj) više ne kazuje živu i tekuću priču, već se od njega može čuti samo izvještaj o prošlosti, kao da priča istinski živi samo u prisustvu voljenog. ❋
  30. M1:30 جمله معشوق است و عاشق پَرده‌ایزنده معشوق است و عاشق مرده‌ای Sve je Voljeni, a zaljubljeni tek je koprena,Živ je Voljeni, a zaljubljeni tek je mrtvac sjena.Voljeni je sve, a zaljubljeni je tek Njegov zastor ili manifestacija. Voljeni je istinski živ, dok je zaljubljeni, u Njegovom prisustvu, bez vlastite volje i života – poput mrtvaca. ❋
  31. M1:31 چون نباشد عشق را پروای اواو چو مرغی ماند بی‌ پَرْ وایِ او Kad Ljubav za njega ne mari nimalo,on je k'o ptica bez krila, teško li se njemu stalo.Ovaj bejt ističe da postojanje i snaga zaljubljenog u potpunosti ovise o pažnji i brizi Voljenog; bez toga, zaljubljeni je nemoćan i ništavan. ❋
  32. M1:32 من چگونه هوش دارم پیش و پسچون نباشد نورِ یارم پیش و پس Kako da pamet imam za prije i poslije,kad svjetlost Moga Voljenog nema ni prije ni poslije?Ovaj bejt izražava kako arif, spajanjem s vječnom i beskrajnom Istinom, stječe svijest koja nadilazi prošlost i budućnost, te živi isključivo u vječnoj sadašnjosti. ❋
  33. M1:33 عشق خواهد کاین سخن بیرون بودآینه غمّاز نبود چون بود Ljubav želi da ova riječ izađe van;ako ogledalo ne odaje tajne, čemu ono služi?Ovaj stih kazuje da Ljubav nagoni Rumija da otkrije tajnu o tome kako ga njegov odsutni Voljeni vodi, ali to otkrivenje zavisi od slušatelja čija duša mora biti poput čistog ogledala koje odražava istinu. ❋
  34. M1:34 آینه‌ت دانی چرا غمّاز نیستزآن که زنگار از رخش مُمتاز نیست Znaš li zašto ogledalo tvoje istinu ne odaje?Jer hrđa s lica njegova nije odvojena, s njim ostaje.Ovaj bejt objašnjava zašto srce čovjekovo ne uspijeva odražavati istine: zato što su se duhovne nečistoće i tame toliko sjedinile s njegovom suštinom da se od nje više ne mogu razlučiti. ❋
Sažetak i poruka Dublje tumačenje