Lesen› Buch 5› Die Erklärung, dass kein böser Blick den Menschen so tödlich trifft wie der Blick der Selbstgefälligkeit, es sei denn, sein Auge hat sich in das Licht Gottes verwandelt, das „durch Ihn hört und durch Ihn sieht“, und sein Selbst ist ohne Selbst geworden.› Vers 498
M5:498 — که بلغزد کوه از چشم بدان / یزلقونک از نبی بر خوان بدان
M5:498
Bedeutung · به زبانِ تو — Deine Sprache · AI
این بیت میگوید که نیروی چشم زخم آنقدر زیاد است که میتواند حتی کوهی را به لغزش وادارد و برای اثبات این موضوع، به آیهای از قرآن اشاره میکند که دربارهٔ چشم زدن کافران به پیامبر اسلام نازل شده است.
مولانا در این بخش از مثنوی، دربارهٔ قدرت ویرانگر «چشم زخم» و «نگاه بد» سخن میگوید. او برای نشان دادن شدت تأثیر این نیروی منفی، مثالی اغراقآمیز اما گویا میآورد: حتی کوه با تمام استواری و عظمتش، ممکن است از نگاه بدخواهانهٔ انسانهای پلید بلغزد و فرو بریزد.
برای اینکه این ادعا صرفاً یک مبالغهٔ شاعرانه به نظر نرسد، مولانا بلافاصله یک سند محکم و معنوی ارائه میدهد. او خواننده را به قرآن ارجاع میدهد و از او میخواهد که آیهٔ «یُزْلِقُونَکَ» را بخواند. این اشاره به آیهٔ ۵۱ سورهٔ قلم است: «وَ إِنْ یَکادُ الَّذینَ کَفَرُوا لَیُزْلِقُونَکَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکْرَ» (و همانا نزدیک است کافران هنگامی که قرآن را میشنوند، با چشمانشان تو را به لغزش درآورند). در این آیه، خداوند به پیامبرش هشدار میدهد که نگاههای کینهتوزانه و حسودانهٔ کافران چنان قدرتی دارد که میخواهد او را از راه به در کند و به زمین بزند.
بنابراین، مولانا با پیوند زدن لغزش کوه به لغزش پیامبر، استدلال میکند که اگر استوارترین انسان، یعنی پیامبر که همچون کوهی از ثبات بود، در معرض چنین خطری قرار داشت، پس قدرت چشم زخم یک واقعیت معنوی انکارناپذیر است و باید آن را جدی گرفت.
- یزلقونک
- بخشی از آیه ۵۱ سوره قلم در قرآن است به معنی «تا تو را به لغزش درآورند» یا «با چشمهایشان تو را نابود کنند».
- بلغزد
- لغزش پیدا کند، سُر بخورد، از جای خود تکان بخورد.
- بدان
- (در مصرع اول) انسانهای بد، افراد شرور. (در مصرع دوم) فعل امر به معنی «آگاه باش».
- نبی
- پیامبر، در اینجا منظور حضرت محمد (ص) است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.