قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشتنمای شدن› بیت ۱۸۷۲
M1:1872 — چون شکر پاید نهان تأثیر او / بعد حینی دمل آرد نیشجو
M1:1872
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اثر زیانبار ستایش و تحسین مردم، مانند شکر، در ابتدا شیرین و دلچسب است اما تأثیر آن پنهانی در وجود انسان باقی میماند و پس از مدتی به شکل غرور و تباهی روحی، همچون یک دمل چرکین، آشکار میشود.
مولانا در این بخش از مثنوی، آسیبهای روحی ناشی از ستایش و شهرت را بیان میکند. او تحسین مردم را به خوراکیهای شیرین تشبیه میکند که لذتشان آنی است اما اثر مخربشان درازمدت و پنهانی است.
این بیت، این تشبیه را به اوج میرساند. همانطور که مصرف زیاد شکر در ابتدا لذتبخش است اما اثر آن در بدن باقی میماند و پس از مدتی میتواند به شکل بیماریهایی مانند دملهای دردناک و نیازمند نیشتر زدن بروز کند، ستایش مردم نیز روح را به طور نامرئی مسموم میکند. این تأثیر پنهان، «نفس» را ذرهذره فربه و مغرور میسازد تا جایی که این فساد درونی، مانند یک دمل چرکین، سر باز میکند و شخصیت فرد را تباه میسازد.
نکتهی کلیدی در «نهان» بودن این تأثیر است. برخلاف انتقاد که تلخیاش آشکار است و انسان را به خود میآورد، شیرینی ستایش فرد را غافل میکند و به او اجازه میدهد که بیماری غرور در وجودش ریشه بدواند. این دمل، همان فرعون شدنِ نفس است که مولانا در بیت بعدی به آن اشاره میکند.
- حین
- مدت، زمان، هنگام
- دمل
- ورم چرکین و دردناک روی پوست، آبسه
- نیشجو
- در جستجوی نیشتر؛ کنایه از دمل رسیده و چرکین که آمادهی شکافته شدن است
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.