قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لها› بیت ۱۹۵۸
M1:1958 — گوش و هش دارید این اوقات را / در ربایید این چنین نفحات را
M1:1958
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
در این ایام خاص، کاملاً هشیار و آگاه باشید تا بتوانید این فرصتهای معنوی و الهامات الهی را که گذرا هستند، دریافت کنید و از دست ندهید.
این بیت، تفسیر و تأکیدی است بر حدیث نبوی که در عنوان این بخش آمده: «همانا پروردگار شما را در روزگار عمرتان نسیمهای رحمتی است؛ پس هان، خود را در معرض آنها قرار دهید». مولانا این حدیث را به زبان شعر درآورده و مخاطب را به بیداری و آمادگی کامل فرا میخواند.
«نفحات» (جمع نفحه) به معنای وزشها و نسیمهای لطیف است و در اصطلاح عرفانی، به تجلیات ناگهانی و فیضهای معنوی خداوند اشاره دارد که بر دل سالک میوزد. این الهامات و گشایشهای روحانی، دائمی نیستند، بلکه مانند نسیمی گذرا میآیند و میروند. به همین دلیل، مولانا هشدار میدهد که باید «گوش و هش» داشت؛ یعنی با تمام حواس ظاهری و باطنی آماده بود. این آمادگی صرفاً یک انتظار منفعلانه نیست، بلکه تلاشی فعالانه برای «در ربودن» این فرصتهاست. فعل «در ربایید» به معنای قاپیدن و به چنگ آوردن است و نشان میدهد که این لحظات معنوی بسیار ارزشمند و فرّار هستند و اگر انسان غافل باشد، آنها را برای همیشه از دست خواهد داد.
در ابیات بعدی، مولانا این مفهوم را بیشتر باز میکند و میگوید که یک نسیم رحمت آمد و رفت و نسیم دیگری در راه است. این تأکید بر تکرار اما ناپایدار بودن این فرصتهاست. بنابراین، این بیت دعوتی است به زیستن در «حال» و غنیمت شمردن لحظات نابی که خداوند برای رشد معنوی انسان فراهم میکند.
- نفحات
- جمع نَفحه، به معنی وزشها، نسیمهای رحمت، الهامات و فیضهای الهی
- هش
- هوش، آگاهی، ذهن بیدار
- در ربایید
- بقاپید، به سرعت بگیرید، غنیمت بشمارید
- اوقات
- جمع وقت، در اینجا لحظهها و فرصتهای خاص معنوی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.