قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لها› بیت ۱۹۶۳
M1:1963 — تازگی و جنبش طوبیست این / همچو جنبشهای حیوان نیست این
M1:1963
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این جنبش و حیاتی که از «نفحات حق» (نسیمهای الهی) در جان انسان پدید میآید، حرکتی روحانی و آسمانی است، نه یک هیجان نفسانی و غریزی.
مولانا در این بخش از حدیث پیامبر سخن میگوید که «نفحات» یا وزشهای رحمت الهی در ایام زندگی بر ما میوزد و باید خود را در معرض آن قرار دهیم. این نفحات، جانهای مرده را زنده و جانهای آتشین (اسیر خشم و شهوت) را آرام میکنند.
این بیت، ماهیت این تحول روحانی را روشن میسازد. «جنبش» یا حیاتی که از این نسیم الهی حاصل میشود، از جنس «طوبی» است؛ یعنی بهشتی، متعالی و معنوی است. این حرکت، انسان را به سوی بالا و کمال میبرد.
در مقابل، مولانا تأکید میکند که این جنبش با «جنبشهای حیوان» تفاوت دارد. حرکات حیوانی از غرایز نفسانی مانند شهوت، گرسنگی و خشم سرچشمه میگیرد و صرفاً برای بقای مادی و لذتهای دنیوی است. اما جنبش روحانی حاصل از نفحات حق، از جنس آگاهی، عشق و معرفت است و هدف آن رشد باطنی و نزدیکی به مبدأ هستی است. در واقع، این بیت تمایزی کلیدی میان حرکت در مسیر نفس و حرکت در مسیر روح برقرار میکند.
- طوبی
- درختی در بهشت؛ کنایه از امر بهشتی، روحانی و مبارک.
- جنبشهای حیوان
- حرکات غریزی و نفسانی که از طبع حیوانی انسان سرچشمه میگیرد.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.