قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لها› بیت ۱۹۶۴
M1:1964 — گر در افتد در زمین و آسمان / زهرههاشان آب گردد در زمان
M1:1964
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این نفحه و تجلی الهی چنان قدرتمند و باهیبت است که اگر بر زمین و آسمان فرود آید، آنها از شدت ترس و شکوه آن، فوراً از هم فرو میپاشند.
مولانا در این بخش از حدیث پیامبر (ص) سخن میگوید که «همانا پروردگارتان را در روزگار شما نفحاتی است؛ پس خود را در معرض آنها قرار دهید». این «نفحات» یا دمهای حیاتبخش الهی، لحظات خاصی از تجلی و عنایت خداوند هستند که میتوانند روح انسان را دگرگون کنند. این دمها چنان قدرتی دارند که جان مرده را زنده و جان سرکش و آتشین را آرام میکنند.
این بیت اوج قدرت و هیبت این تجلی را به تصویر میکشد. مولانا میگوید این نفحه چنان عظیم است که اگر بر موجودات بزرگی چون زمین و آسمان نیز فرود آید، آنها تاب تحملش را ندارند و از شدت ترس و شکوه آن، همچون زهرهای که از ترس آب میشود، در لحظهای فرو میریزند. این تصویر، اشارهای غیرمستقیم به داستان قرآنی «عرض امانت» نیز دارد (که در ابیات بعدی به آن تصریح میشود)، آنجا که کوهها از سنگینی بار امانت الهی سر باز زدند.
بنابراین، این بیت تأکیدی است بر اینکه انسان نباید این فرصتهای معنوی را دستکم بگیرد. این دمهای الهی که به ظاهر لطیف و گذرا هستند، در باطن قدرتی کوبنده و ماهیتی دگرگونکننده دارند که حتی بزرگترین ارکان هستی نیز در برابر عظمت آن یارای ایستادگی ندارند.
- زهره
- کیسه صفرا؛ در ادبیات کنایه از جرئت، دلیری و شجاعت است.
- زهره آب گشتن
- کنایه از به شدت ترسیدن، وحشت کردن.
- در زمان
- فوراً، بیدرنگ، در همان لحظه.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.