M1:1980 — ای حمیرا اندر آتش نه تو نعل / تا ز نعل تو شود این کوه لعل

این بیت بخشی از گفتگوی نمادین پیامبر (ص) با «حمیرا» است. مولانا در اینجا از لقب عایشه، همسر پیامبر، استفاده می‌کند اما بلافاصله توضیح می‌دهد که منظور او «جان» انسانی است که در زبان عربی مؤنث است. پیامبر، که نماینده‌ی عقل الهی و راهنمای معنوی است، جان را به یک تحول بنیادین فرا می‌خواند.

تصویر بیت، تصویری از کیمیاگری معنوی است. «نعل» نماد وجود سرد، سخت و بی‌شکل انسان است؛ فلزی معمولی و زمینی. «آتش» نماد عشق الهی، تجربیات معنوی شدید، یا همان «نفحات ربانی» است که در عنوان این بخش از مثنوی به آن اشاره شده است. قرار دادن نعل در آتش، کنایه از تسلیم شدن به فرآیند تزکیه و ریاضت است؛ اقدامی که نیازمند شجاعت و اراده است.

نتیجه‌ی این فرآیند، شگفت‌انگیز است: «کوه» هستی انسان، که نماد سنگینی، کثرت و تعلقات مادی است، به «لعل» تبدیل می‌شود. لعل، گوهری سرخ، درخشان و گرانبهاست که از دل سنگ بیرون می‌آید. مولانا با بازی کلامی میان «نعل» و «لعل» نشان می‌دهد که چگونه یک وجود معمولی و بی‌ارزش (نعل) می‌تواند با حرارت عشق، نه تنها خود را تغییر دهد، بلکه کل کوهستان وجودش را به گنجی گرانبها (لعل) بدل کند. این بیت دعوتی است به استقبال از سختی‌های راه سلوک برای رسیدن به تحولی عمیق و ارزشمند.