M1:1981 — این حمیرا لفظ تانیثست و جان / نام تانیثش نهند این تازیان

در ابیات قبل، مولانا به حدیث مشهور «کَلّمینی یا حمیراء» («با من سخن بگو ای حمیرا») اشاره می‌کند که در آن پیامبر اسلام با این نام محبت‌آمیز، همسرش عایشه را خطاب قرار می‌دهد. در نگاه عرفانی مولانا، این گفتگو نمادی از ارتباط میان وجه الهی (نماد مردانگی) و روح انسانی (نماد زنانگی) است.

مولانا پیشاپیش به یک ایراد احتمالی پاسخ می‌دهد. ممکن است کسی بگوید که «حمیرا» نامی زنانه است و روح را نمی‌توان با آن یکی دانست. مولانا در این بیت توضیح می‌دهد که این فقط یک قرارداد زبانی است. واژه‌ی «حمیرا» مؤنث است و «تازیان» (عرب‌ها) نیز برای «جان» یا «نفس» از واژه‌ای مؤنث استفاده می‌کنند.

اما همان‌طور که در بیت بعدی روشن می‌کند («لیک از تأنیث جان را باک نیست / روح را با مرد و زن اشراک نیست»)، این مؤنث بودنِ لفظی، به معنای زن بودنِ ماهیتِ روح نیست. روح متعالی و الهی، از جنسیت و دوگانگی‌های این جهانی فراتر است. بنابراین، استفاده از یک واژه‌ی مؤنث برای اشاره به آن، نباید ما را از درک حقیقتِ فراجنسیتی آن باز دارد.