قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لها› بیت ۲۰۰۴
M1:2004 — کفر هم نسبت به خالق حکمتست / چون به ما نسبت کنی کفر آفتست
M1:2004
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که پدیدههایی مانند کفر و شر، در نظام کلی آفرینش که خداوند آن را اداره میکند، دارای حکمت و کارکردی هستند، اما از منظر انسان، کفر یک آفت ویرانگر برای روح و زندگی اوست.
مولانا در اینجا به یکی از پیچیدهترین مسائل کلامی و عرفانی میپردازد: مسئلهی شر و وجود کفر در جهان. او با استفاده از مفهوم کلیدی «نسبت»، این موضوع را از دو دیدگاه متفاوت بررسی میکند.
از دیدگاه خداوند یا «نسبت به خالق»، وجود کفر جزئی از طرح کلی و حکیمانهی آفرینش است. در این نگاه کلنگر، تضادها و اضداد (مانند ایمان و کفر، نور و ظلمت) برای پدیدار شدن یکدیگر ضروری هستند. همانطور که بدون بیماری، سلامتی معنایی ندارد و بدون تاریکی، نور شناخته نمیشود، وجود کفر نیز در این نظام، حکمتی دارد و به شناخته شدن ایمان کمک میکند. از این منظر، کفر نیز مخلوق خداست و در جایگاه خود، بخشی از پازل بزرگ هستی است.
اما از دیدگاه انسان یا «نسبت به ما»، مسئله کاملاً متفاوت است. برای انسان که در مسیر رشد و کمال روحی قرار دارد، کفر یک «آفت» و یک بیماری مهلک است. کفر حجابی است که انسان را از حقیقت و از سرچشمهی هستی دور میکند و او را در تاریکی و جهل فرو میبرد. بنابراین، در حالی که کفر در سطح کلان و الهی ممکن است حکمتی داشته باشد، در سطح فردی و انسانی یک بلای بزرگ و مانعی برای سعادت است. مولانا با این تفکیک، هم به حکمت فراگیر الهی اذعان میکند و هم مسئولیت انسان در انتخاب ایمان و پرهیز از کفر را یادآور میشود.
- نسبت به
- از دیدگاهِ، در ارتباط با، در مقایسه با
- حکمتست
- حکمت است، دارای دلیل و مصلحت است
- آفتست
- آفت است، بلا، مصیبت، بیماری
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.