قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۰ - در نمد دوختن زن عرب سبوی آب باران را و مهر نهادن بر وی از غایت اعتقاد عرب› بیت ۲۷۵۰
M1:2750 — آنک بی همت چه با همت شده / وانک با همت چه با نعمت شده
M1:2750
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
در بارگاه خلیفه (که نماد لطف الهی است)، افراد بیانگیزه، صاحب اراده و همت والا میشوند و افراد باهمت نیز به پاداش و نعمتهای فراوان دست مییابند.
این بیت در ادامۀ توصیف بارگاه پرشکوه و بخشندۀ خلیفه در بغداد آمده است. مولانا این دربار را به دریای رحمتی تشبیه میکند که هر کس به فراخور حال خود از آن بهرهمند میشود. این بیت دو گروه از مراجعین را توصیف میکند و نشان میدهد که این فیض و بخشش، همگانی و تحولآفرین است.
گروه اول: «آنک بیهمت...»؛ یعنی کسانی که بدون هیچ آرزو، انگیزه یا خواستۀ بزرگی به آنجا آمدهاند. حتی این افراد نیز در آن فضای معنوی و پربرکت، دگرگون شده و صاحب همت و ارادۀ بلند میشوند. صرفاً قرار گرفتن در آن محیط، آنها را از سستی و ناامیدی خارج میکند و به آنها انگیزۀ رشد میدهد.
گروه دوم: «وانک با همت...»؛ یعنی کسانی که از پیش، دارای اراده، نیت و آرزوهای والا بودهاند. این افراد نیز محروم نمیمانند، بلکه به پاداش همت خود رسیده و از نعمتهای بیشمار آن درگاه برخوردار میشوند. در واقع، این بارگاه هم «همتساز» است و هم «همتنواز».
در نگاه عرفانی مولانا، این بارگاه نمادی از درگاه حق، لطف بیکران الهی، یا محضر یک انسان کامل (پیر و مرشد) است که وجودش هم استعدادهای نهفته را بیدار میکند و هم تلاشهای سالکان کوشا را به نتیجه میرساند.
- آنک
- آن کسی که، آن که
- همت
- اراده، قصد، عزم، آرزوی بلند
- وانک
- و آن کسی که، و آن که
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.