قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبو› بیت ۲۸۷۰
M1:2870 — گنج مخفی بُد ز پُری چاک کرد / خاک را تابانتر از افلاک کرد
M1:2870
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت به حدیث قدسی «گنج پنهان» اشاره دارد و میگوید که خداوند از شدت کمال و میل به آشکار شدن، جهان را آفرید و با این تجلی، عالم مادی را روشنتر از عالم افلاک گردانید.
مولانا در اینجا داستان خلیفه و مرد عرب را به یک تمثیل عرفانی بزرگ پیوند میزند. خلیفه نماد خداوند و مرد عرب نماد انسان است. همانطور که لطف خلیفه از کثرت و فراوانیاش سرریز میکند، وجود الهی نیز همچون «گنجی پنهان» بود که از شدت کمال و لبریز بودن، «دوست داشت که شناخته شود» و به همین دلیل، جهان را آفرید.
این آفرینش، یک «چاک کردن» یا شکافته شدن از فرطِ پُری است؛ یک تجلی و ظهور ناگزیر از عشقی که میخواهد خود را بنمایاند. نتیجهی این تجلی آن است که «خاک»، یعنی همین جهان مادی و وجود انسان، ارزشی بینظیر مییابد و از «افلاک» یا عوالم بالاتر نیز درخشانتر و پرمعناتر میشود. چرا که این جهان، آینهای است که آن گنج پنهان را آشکار میکند و صحنهی شناخت خداوند است. این بیت، ارزش والای عالم خلقت را به عنوان بازتاب مستقیم کمالات الهی بیان میکند.
- گنج مخفی
- اشاره به حدیث قدسی «کنتُ کنزاً مخفیاً...» (من گنجی پنهان بودم...) که انگیزه آفرینش را میل خداوند به شناختهشدن بیان میکند.
- پُری
- لبریز بودن، سرشار بودن، کمال مطلق.
- چاک کرد
- شکافته شد، خود را آشکار کرد، تجلی نمود.
- افلاک
- جمعِ فَلَک، آسمانها، سپهرها.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.