قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۹ - در صفت پیر و مطاوعت وی› بیت ۲۹۴۹
M1:2949 — او چنان پیرست کش آغاز نیست / با چنان در یتیم انباز نیست
M1:2949
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این پیر و مرشد، ریشه در عالم ازل دارد و بیسرآغاز است؛ و چنین گوهر یکتا و بیهمتایی، هیچ شریک و همتایی ندارد.
مولانا در این بخش، به توصیف جایگاه «پیر» یا همان راهنمای معنوی میپردازد. او تأکید میکند که «پیری» این راهنما، به معنای کهولت سن و گذشت روزگار نیست، بلکه ریشه در حقیقتی ازلی و ابدی دارد. پیر حقیقی، همچون خداوند، «بیآغاز» است، یعنی وجود و معرفتش به زمان و مکان محدود نمیشود و از سرچشمهٔ هستی نشأت میگیرد.
در مصراع دوم، این پیر به «دُرّ یتیم» تشبیه میشود. «در یتیم» در ادبیات کلاسیک، مرواریدی است بینهایت گرانبها که در صدف خود تنهاست و هیچ همتایی ندارد. مولانا با این تشبیه میگوید که چنین راهنمای کاملی، یگانه و بیشریک است. همانطور که آن گوهر بینظیر است، معرفت و راهبری این پیر نیز بیمانند است و هیچکس یا هیچچیز دیگری نمیتواند جای او را بگیرد. این بیت بر یگانگی و جایگاه منحصربهفرد مرشد کامل در راه سلوک تأکید میکند.
- کش
- مخفف «که او را»
- در یتیم
- مروارید یکتا و بیهمتا، گوهری که در صدف تنها باشد و نظیر ندارد.
- انباز
- شریک، همتا، رقیب
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.