هر که بویش نیست بی بینی بود — M1:446 · مثنوی معنوی

قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۸ - بیان حسد وزیر› بیت ۴۴۶

هر که بویش نیست بی بینی بودبوی آن بویست کان دینی بود

هر کس که این رایحه‌ی معنوی به مشامش نرسد، انگار که اصلاً بینی ندارد؛چرا که بوی حقیقی، آن بویی است که از عالم معنا و دین باشد.

کسی که از درک معنوی و روحانی بی‌بهره است، مانند کسی است که حس بویایی ندارد. بویایی حقیقی، توانایی درک رایحه‌ی دین و حقیقت است.

M1:446

❋ ❋ ❋

شرح و معنا · به زبانِ تو — AI

فارسی from context AI draft

در این بخش از داستان وزیر حسود، مولانا حسادت را به عاملی تشبیه می‌کند که قوای ادراکی انسان را از کار می‌اندازد. او «بینی» را نه فقط عضو ظاهری، بلکه نماد قوه‌ی درک معنوی و تشخیص حقیقت از باطل می‌داند. همان‌طور که بینی سالم بوی خوش را حس می‌کند و انسان را به سمت منبع آن می‌کشاند، قوه‌ی ادراک روحانی نیز انسان را به سوی حقیقت و معنویت رهنمون می‌شود.

این بیت می‌گوید که ارزش واقعی «بینی» به کارکرد آن، یعنی «بو کشیدن» است. اما نه هر بویی، بلکه «بوی دین»؛ یعنی درک رایحه‌های عالم معنا. کسی که این حس را ندارد، حتی اگر بینی ظاهری داشته باشد، در واقع «بی‌بینی» است، زیرا از کارکرد اصلی آن محروم است. وزیر داستان، به دلیل حسادت که وجودش را پر کرده، این حس معنوی را از دست داده و قادر به درک حقیقت نیست. او تنها بوهای دنیوی و نفسانی را دنبال می‌کند و از رایحه‌ی حیات‌بخش دین بی‌خبر است.

واژه‌های دشوار

بویش نیست: آن بوی معنوی را درک نمی‌کند، حس روحانی ندارد
بی بینی بود: انگار که بینی (قوه‌ی ادراک) ندارد
بوی آن بویست: بوی واقعی و ارزشمند آن بویی است
کان دینی بود: که آن از جنس دین و معنویت باشد

gemini-2.5-pro

❋

گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات

گفتگوی تو تا وقتی عمومی‌اش نکنی، فقط روی همین دستگاه می‌ماند.

پرسش‌های خوانندگان

هنوز پرسشی به‌اشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.

M1:446 — هر که بویش نیست بی بینی بود / بوی آن بویست کان دینی بود

شرح و معنا · به زبانِ تو — AI

گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات

پرسش‌های خوانندگان0

پرسش‌های خوانندگان