قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیل› بیت ۴۸۷
M1:487 — بر تو آسان کرد و خَوش آن را بگیر / خویشتن را در مَیفکن در زحیر
M1:487
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت، از زبان وزیر مکار، یکی از دو راه متضاد را توصیف میکند: راهی که میگوید باید از نعمتهایی که خداوند برایت آسان و گوارا کرده است، بهره ببری و خود را به زحمت نیندازی.
این بیت بخشی از داستان «وزیر یهودی» است که برای ایجاد تفرقه در میان مسیحیان، احکام انجیل را به صورت متناقض و تحریفشده برای گروههای مختلف بیان میکند. در اینجا، او یکی از این دستورهای ساختگی را نقل میکند که ظاهراً مسیحیان را به آسایش و پذیرش نعمتهای الهی دعوت میکند.
منطق این دیدگاه این است که اگر خداوند راهی یا نعمتی را برای انسان آسان، شیرین و دلپذیر (خوش) قرار داده، این خود نشانهای از رضایت اوست. بنابراین، انسان باید با شکرگزاری آن را بپذیرد و از سختگیری بیمورد بر خود و در «زحیر» افکندن خویش پرهیز کند. این نگرش، بر جنبهٔ رحمت و «یُسر» (آسانی) دین تأکید دارد.
نکتهٔ کلیدی این است که مولانا این سخن را در کنار سخن متضادش (که در بیت بعدی میآید و به ترک لذات نفسانی دعوت میکند) قرار میدهد تا نشان دهد چگونه حقیقتهای جزئی و نیمهکاره میتوانند به ابزاری برای گمراهی تبدیل شوند. وزیر با برجسته کردن این تضادها، اساس دین را در نظر پیروانش سست و بیاعتبار جلوه میدهد.
- زحیر
- رنج، سختی، فشار، مشقت
- مَیفکن
- نینداز، مینداز (شکل قدیمی فعل نهی)
- خَوش
- دلپذیر، گوارا، مطبوع
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.