قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیل› بیت ۴۹۲
M1:492 — هرچه ذوقِ طبع باشد، چون گذشت / بَر نه آرَد همچو شوره رَیع و کشت
M1:492
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
کارهایی که صرفاً برای لذت نفس و طبع انجام میشوند، در نهایت هیچ نتیجهی معنوی و ماندگاری ندارند و همچون کشاورزی در زمین شور، بیحاصلاند.
مولانا در این بخش از دفتر اول، به بررسی راههای گوناگون و گاه متضاد در سلوک میپردازد. برخی معتقدند باید راهی را رفت که خداوند بر انسان آسان و «میسّر» کرده است. اما مولانا هشدار میدهد که این «آسان بودن» میتواند دامی از سوی نفس باشد.
این بیت با یک تمثیل روشن کشاورزی، این نکته را توضیح میدهد. «ذوق طبع» به معنای لذتها و تمایلات نفسانی و غریزی است. این لذتها ممکن است در لحظه، بسیار جذاب و آسان به نظر برسند، اما ماهیتی گذرا دارند («چون گذشت»). مولانا آنها را به «شوره» یا زمین شورهزار تشبیه میکند. همانطور که در زمین شور هیچ بذر و کشتی به بار نمینشیند و حاصلی («رَیع») نمیدهد، پیروی از هوای نفس نیز در نهایت هیچ ثمرهی معنوی و ماندگاری برای روح انسان به همراه ندارد. نتیجهی آن، پوچی و پشیمانی است، نه رشد و کمال.
- ذوقِ طبع
- خوشی و لذت نفس، تمایلات غریزی و طبیعی انسان
- شوره
- زمین شورهزار، زمینی که به خاطر شوری زیاد قابل کشت نیست
- رَیع
- حاصل، محصول، سود و فایده
- بَر نه آرَد
- ثمر نمیدهد، به بار نمیآورد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.