قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیل› بیت ۴۹۳
M1:493 — جز پشیمانی نباشد رَیع او / جز خسارت پیش نارد بَیع او
M1:493
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
کاری که تنها بر اساس میل و لذت نفسانی انجام شود، در نهایت هیچ سودی به همراه ندارد و سرانجامش فقط حسرت و زیانکاری است.
این بیت نتیجهگیری مولانا از ابیات پیشین است. در آنجا، مولانا توضیح میدهد که وزیر مکار نصرانی، احکام متناقضی را در انجیل وارد میکرد تا مردم را گمراه کند. یکی از این آموزههای انحرافی این بود که انسان باید به دنبال کارهایی برود که طبعش میپسندد و برایش «میسّر» و آسان است.
مولانا در اینجا این ایده را رد میکند و میگوید هر کاری که صرفاً بر مبنای «ذوق طبع» و لذت نفسانی باشد، مانند زمین شورهزاری است که هیچ محصولی نمیدهد. این بیت تأکید میکند که «محصول» (رَیع) چنین عملی، چیزی جز پشیمانی نیست و «معامله» (بَیع) آن، یعنی داد و ستد عمر و انرژی برای لذتی آنی، در نهایت به «خسارت» و زیان ابدی میانجامد.
در منطق عرفانی مولانا، معیار درستی یک عمل، آسانی و خوشایند بودن آن برای نفس نیست، بلکه نتیجهی معنوی و تأثیر آن بر رشد روح است. معاملهی حقیقی، صرف عمر برای به دست آوردن ارزشهای ماندگار است، نه لذتهای گذرا که در پایان فقط حسرت به جای میگذارند.
- رَیع
- محصول، حاصل، سود، بهره
- بَیع
- فروش، معامله، سودا
- نارد
- نمیآورد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.