قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۵ - مکر دیگر انگیختن وزیر در اضلال قوم› بیت ۵۵۷
M1:557 — خلق دیوانه شدند از شوقِ او / از فراقِ حال و قال و ذوقِ او
M1:557
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
پیروان وزیر، به خاطر دوری از او و محروم شدن از سخنان، حال و هوای روحانی و شور و جذبهای که ایجاد میکرد، از فرط دلتنگی و اشتیاق، دیوانهوار و بیتاب شده بودند.
این بیت، اوج تأثیر روانی ترفند وزیر بر مریدانش را به تصویر میکشد. وزیرِ حیلهگر، پس از آنکه با موعظههای خود جایگاه یک مرشد معنوی را پیدا کرد، ناگهان به خلوت و انزوا رفت. این غیبت حسابشده، نوعی «گرسنگی معنوی» در پیروانش ایجاد کرد. آنها که به حضور، کلام (قال)، جذبهی روحانی (حال) و شور و اشتیاق (ذوق) او عادت کرده بودند، اکنون با خلأ بزرگی روبرو شدند.
مولانا با به کار بردن کلمهی «دیوانه»، شدت وابستگی عاطفی و روانی مریدان را نشان میدهد. این دیوانگی ناشی از «فراق» و دوری است؛ فراقی که نه تنها از یک شخص، بلکه از یک تجربهی کامل معنوی است که وزیر برایشان شبیهسازی کرده بود. این بیت نشان میدهد که چگونه یک رهبر کاریزماتیک (حتی اگر فریبکار باشد) میتواند با مدیریتِ حضور و غیاب خود، پیروانش را کاملاً مسحور و محتاج خویش سازد. این بیقراری و آشفتگی، زمینه را برای مراحل بعدی نقشهی وزیر آماده میکند.
- خلق
- مردم، پیروان
- شوق
- اشتیاق شدید، میل و آرزوی فراوان
- فراق
- جدایی، دوری
- حال
- در اصطلاح عرفانی: کیفیت و حالت روحانی و معنوی که بر دل سالک میگذرد؛ جذبه.
- قال
- گفتار، سخن، موعظه
- ذوق
- در اینجا: شور و وجد معنوی، لذت روحانی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.