M2:1336 — نی صدای بانگ مشتاقی درو / نی صفای جرعهٔ ساقی درو

Rumi utiliza la metáfora de una montaña estéril para describir un corazón espiritualmente muerto. Los versos anteriores (M2:1331-1334) evocan el Monte Sinaí, una montaña que, al recibir la teofanía divina, se transformó en rubíes y de la que brotaron manantiales de agua pura. Esa montaña, aunque era de piedra, aceptó la revelación y cobró vida. En contraste, el corazón del que habla Rumi aquí es peor que una piedra inerte.

Este corazón no produce los dos signos esenciales de una vida espiritual activa:

1. El clamor del anhelante (bāng-e moshtāqī): Es el sonido del anhelo, la oración y la búsqueda. Un corazón vivo es un corazón que desea, que siente su separación de la Fuente y clama por reunirse con ella. La ausencia de este clamor significa una indiferencia y una autosuficiencia mortales.
2. La pureza del sorbo del Copero (ṣafā-ye jorʿe-ye sāqī): En la imaginería sufí, el Copero (sāqī) es el guía espiritual o Dios mismo, que sirve el vino del conocimiento divino y el amor extático. El "sorbo" (jorʿe) es una porción de esa gracia que trae claridad (ṣafā), purifica el alma y otorga una visión directa de la realidad. Un corazón que no ha probado esta pureza permanece turbio, atrapado en las ilusiones del ego.

Por lo tanto, el verso diagnostica una condición de aridez espiritual completa. Es un corazón que ni busca ni recibe; es una montaña que no produce ni eco ni manantial, y que debe ser demolida (como sugieren los versos siguientes) para que la luz divina pueda, quizás, alcanzar sus fragmentos.

مولانا در این بخش از مثنوی، «دل» انسان را به «کوه» تشبیه می‌کند. برخی دل‌ها مانند کوه طور سینا هستند که تجلی الهی را بازمی‌تابانند و از آنها چشمه‌های زلال معرفت می‌جوشد. اما دل‌های غافل و سخت، کوه‌هایی مرده و بی‌حاصل‌اند.

این بیت، ویژگی‌های چنین دلی را برمی‌شمرد: در این کوهِ دل، نه «صدای بانگ مشتاقی» هست و نه «صفای جرعهٔ ساقی». «بانگ مشتاق» همان ناله و نیاز و طلبِ عاشقانهٔ سالک است؛ صدای اشتیاق به سوی معبود. «جرعهٔ ساقی» نیز نماد فیض، معرفت و سرمستی روحانی است که از سوی پیر یا از مبدأ الهی به دل سالک می‌رسد. دلی که از این دو بی‌بهره باشد، نه طلب و کوششی از درونش برمی‌خیزد (کنش از پایین) و نه جذبه و عنایتی از بالا دریافت می‌کند (کنش از بالا). چنین دلی، زمینی بایر و خاموش است که هیچ نشانه‌ای از حیات معنوی در آن دیده نمی‌شود.