قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۶ - باز جواب گفتن ابلیس معاویه را› بیت ۲۶۸۱
M2:2681 — گرگ از آهو چو زاید کودکی / هست در گرگیش و آهویی شکی
M2:2681
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت مثالی است برای نشان دادن اینکه وقتی ماهیت درونی کسی مبهم و آمیخته از خیر و شر است، باید او را آزمود تا حقیقتش آشکار شود.
این بیت در میانهی گفتگوی معاویه و ابلیس آمده است. ابلیس در اینجا نقش خود را نه آفرینندهی شر، بلکه «آزمونگر» و «آشکارکنندهی حقیقت» معرفی میکند. او توضیح میدهد که همانطور که یک صراف، سکهی اصل را از تقلبی تشخیص میدهد، او نیز با وسوسههای خود (که در ابیات قبل به «علف» تشبیه شده) ماهیت واقعی انسانها را نمایان میسازد.
مولانا برای روشن کردن این مفهوم، از یک مثال خیالی و قدرتمند استفاده میکند: اگر گرگ (نماد درندگی و شر) و آهو (نماد لطافت و خیر) فرزندی دورگه به دنیا آورند، در ظاهر نمیتوان به طور قطع گفت که این موجود به کدام یک از والدین خود گرایش دارد. آیا طبیعت گرگصفت بر او غلبه خواهد کرد یا خوی آهومسلک؟ این «شک» و ابهام، وضعیت انسانی را نشان میدهد که استعداد خیر و شر را توأمان در خود دارد.
این بیت، مقدمهای است برای بیت بعدی که راه حل این تردید را بیان میکند: باید این موجود را در موقعیت انتخاب قرار داد. با عرضه کردن «استخوان» (نماد غذای گرگ و نفسانیات) و «گیاه» (نماد غذای آهو و معنویات)، تمایل باطنی او آشکار میشود. بنابراین، نقش ابلیس و وسوسههای دنیوی، فراهم آوردن همین موقعیت آزمون است تا هر کس نشان دهد که جوهر حقیقیاش چیست.
- چو
- وقتی که، هنگامی که
- زاید
- بزاید، به دنیا بیاورد
- شکی
- شکی، تردیدی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.