قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۶ - باز جواب گفتن ابلیس معاویه را› بیت ۲۶۸۳
M2:2683 — گر به سوی استخوان آید سگست / ور گیا خواهد یقین آهو رگست
M2:2683
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که ماهیت درونی هر موجودی با تمایلات و انتخابهایش آشکار میشود؛ گرایش به استخوان نشانهٔ سگ بودن و میل به گیاه نشانهٔ آهو بودن است.
این بیت در میانهٔ گفتگوی ابلیس با معاویه آمده است. ابلیس در اینجا نقش خود را نه آفرینش شر، بلکه «آشکار ساختن» ماهیت حقیقی انسانها توصیف میکند. او خود را به محک و معیاری تشبیه میکند که جوهر واقعی افراد را نمایان میسازد.
مولانا از تمثیل یک موجود دورگه (فرزند گرگ و آهو) استفاده میکند تا این نکته را روشن سازد. برای فهمیدن اینکه طبیعت این موجود به کدام سو تمایل دارد، باید او را در موقعیت انتخاب قرار داد. با قرار دادن استخوان (نماد تمایلات نفسانی، حیوانی و درنده) و گیاه (نماد تمایلات لطیف، معنوی و روحانی) در برابرش، ماهیت اصلی او برملا میشود.
- استخوان نماد قوت نفس (غذای نفس) و امیال پست و دنیوی است.
- گیاه نماد قوت جان (غذای روح) و گرایشهای متعالی و معنوی است.
بنابراین، این بیت آزمونی ساده را برای خودشناسی مطرح میکند: انتخابهای ما نشاندهندهٔ حقیقت درونی ماست. اینکه فرد به سوی شهوات و خواستههای نفسانی کشیده میشود یا به سوی معنویت و کمال، جوهر او را مشخص میکند. ابلیس ادعا میکند که کار او تنها فراهم کردن این موقعیت انتخاب است، نه مجبور کردن کسی به شرارت.
- رگست
- رگ است، از نژاد و تبار اوست.
- گیا
- گیاه، علف.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.