قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۶ - باز جواب گفتن ابلیس معاویه را› بیت ۲۶۸۵
M2:2685 — تو گیاه و استخوان را عرضه کن / قوت نفس و قوت جان را عرضه کن
M2:2685
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
انسان در دوراهی انتخاب میان تمایلات نفسانی (حیوانی) و نیازهای روحانی (معنوی) قرار دارد و با این انتخاب، ماهیت حقیقی خود را آشکار میکند.
این بیت در میانهٔ گفتگوی ابلیس با معاویه قرار دارد. ابلیس در اینجا نقش خود را نه به عنوان خالق شر، بلکه به عنوان یک «آزمونگر» توجیه میکند که ماهیت درونی انسانها را آشکار میسازد.
مولانا از تمثیل موجودی دورگه، حاصل جفتگیری گرگ و آهو، استفاده میکند. برای فهمیدن اینکه طبیعت این موجود به کدام سو گرایش دارد، باید به او حق انتخاب داد. اگر به سمت «استخوان» برود، طبیعت سگسان و درندهٔ خود را نشان داده و اگر به سوی «گیاه» متمایل شود، سرشت آهومانند و لطیف خود را بروز داده است.
این بیت، تمثیل را به عالم انسانی تعمیم میدهد. «گیاه و استخوان» نماد دو نوع خوراک معنوی هستند: «قوت جان» و «قوت نفس». قوت جان (غذای روح) همان معنویت، عبادت و ارزشهای والاست که انبیا عرضه میکنند. قوت نفس (غذای تن و امیال) همان شهوات و خواستههای دنیوی است که شیاطین و وسوسهگران پیش روی انسان قرار میدهند. بنابراین، این بیت تأکید میکند که صحنهٔ زندگی، عرصهٔ یک انتخاب دائمی است و هر فرد با گزینشهای خود، نشان میدهد که به عالم روح تعلق دارد یا به عالم نفس حیوانی.
- عرضه کن
- ارائه کن، پیش بگذار، نشان بده
- قوت
- خوراک، غذا، رزق
- نفس
- در اینجا به معنای «نفس اماره»؛ جنبهٔ حیوانی و تمایلات پست وجود انسان
- جان
- روح؛ جنبهٔ الهی و معنوی وجود انسان
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.