M2:2716 — اندرون هر حدیث او شرست / صد هزاران سحر در وی مضمرست

این بیت بخشی از مناجات و شکایت معاویه به درگاه خداوند از دست ابلیس است. معاویه پس از آنکه فریب ابلیس را می‌خورد و او را برای نماز صبح بیدار می‌کند، به خداوند پناه می‌برد و از قدرت اغواگری شیطان شکوه می‌کند.

مولانا از زبان معاویه توضیح می‌دهد که کلام ابلیس صرفاً دروغ نیست، بلکه ترکیبی از شرارت و سحر است. هر «حدیث» یا سخن او، لایه‌ای ظاهری و فریبنده دارد، اما در عمق آن، شری عظیم نهفته است. واژه‌ی «سحر» به قدرت خارق‌العاده و نامرئی کلام او اشاره دارد که می‌تواند عقل و اراده‌ی انسان را تسخیر کند. این سحر، «مضمر» یا پنهان است و به همین دلیل تشخیص آن بسیار دشوار است. حتی انسان‌های بزرگ و آگاهی چون آدم (ع) نیز در برابر این فسون و دستان بی‌حد و مرز، آسیب‌پذیر بوده‌اند.

نکته‌ی عرفانی این است که وسوسه‌ی شیطانی یک نیروی بیرونیِ صِرف نیست، بلکه با تکیه بر امیال و نقاط ضعف درونی انسان (نفس) عمل می‌کند. کلام او همچون بذری است که در زمین مستعد نفس می‌روید و میوه‌ی شرارت به بار می‌آورد. بنابراین، این بیت هشداری است درباره‌ی ظاهر زیبای سخنان و ایده‌هایی که باطنشان به گمراهی و تباهی می‌انجامد.