قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۸ - نالیدن معاویه به حضرت حق تعالی از ابلیس و نصرت خواستن› بیت ۲۷۱۷
M2:2717 — مردی مردان ببندد در نفس / در زن و در مرد افروزد هوس
M2:2717
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ابلیس چنان قدرتی دارد که در یک آن، اراده و فضیلتهای انسانی را در مردان بزرگ فلج میکند و همزمان، آتش امیال و شهوات را در وجود همگان، چه زن و چه مرد، برمیافروزد.
این بیت بخشی از شکایت و استغاثهٔ معاویه به درگاه خداوند از قدرت و حیلهگری ابلیس است. معاویه در حال توصیف تواناییهای ویرانگر شیطان است و میگوید که او دو کار را به سرعت و به طور همزمان انجام میدهد:
-
خنثی کردن فضیلتها: او «مردی» یا همان جوهر مردانگی، شجاعت، همت و فضایل اخلاقی را حتی در مردان بزرگ و استوار، «در یک نَفَس» یا یک لحظه از بین میبرد. ارادهٔ پولادین آنها را سست و بیاثر میکند.
-
تحریک امیال پست: همزمان، او در وجود همهٔ انسانها، بدون تفاوت جنسیت («در زن و در مرد»)، آتش «هوس» و امیال نفسانی و شهوانی را شعلهور میسازد.
نکتهٔ اصلی بیت در تضاد میان این دو عمل است: ابلیس از یک سو عالیترین صفات انسانی را سرکوب میکند و از سوی دیگر، پستترین غرایز را بیدار و فعال میسازد. این توصیف، عمق نفوذ و قدرت تخریبی شیطان را در نگاه معاویه نشان میدهد که چگونه میتواند به راحتی تعادل روانی و معنوی انسان را بر هم بزند.
- مردی
- مردانگی، جوانمردی، شجاعت، فضیلت، همت
- ببندد
- از کار بیندازد، مانع شود، بیاثر کند، فلج کند
- در نفس
- در یک لحظه، در یک آن، به آسانی
- افروزد
- روشن میکند، شعلهور میسازد
- هوس
- میل نفسانی، شهوت، آرزوی بیاساس
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.