قرائت› دفتر ۳› بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیلبچگان› بیت ۱۱۰
M3:110 — نه دهان دزدیدن امکان زان مهان / نه دهان خوش کردن از دارودهان
M3:110
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
در روز حسابرسی، نه میتوان گناهان را از بازجویان الهی (فرشتگان) پنهان کرد و نه میتوان با ظاهرسازی و ترفند، ماهیت زشت آنها را پوشاند.
این بیت در ادامهٔ تمثیل فیل مادر است که به دنبال قاتلان فرزندش، دهان همه را بو میکشد تا بوی کباب گوشت فرزندش را پیدا کند. مولانا این فیل را نمادی از بازجویان الهی در عالم غیب، مانند فرشتگان پرسشگر در گور (منکر و نکیر)، قرار میدهد.
مصرع اول، «نه دهان دزدیدن امکان زان مهان»، به این معناست که در برابر آن موجودات بزرگ و قدرتمند عالم غیب، هیچ راهی برای فرار یا پنهان کردن حقیقت وجود ندارد. همانطور که کسی نمیتواند دهانش را از فیلی خشمگین که در حال بو کشیدن است پنهان کند، گناهکار نیز نمیتواند باطن آلودهاش را از دید خداوند یا فرشتگان او مخفی نماید.
مصرع دوم، «نه دهان خوش کردن از دارودهان»، به بیهودگی تلاش برای ظاهرسازی و فریب اشاره دارد. «داروی دهان» نماد هرگونه عمل ریاکارانه، توبهٔ دروغین، یا توجیه و بهانهای است که فرد برای سرپوش گذاشتن بر گناهانش به کار میبرد. همانطور که دهانشویه نمیتواند بوی عمیق گوشت خوردهشده را از شامهٔ تیز فیل پنهان کند، اعمال ظاهری و ترفندهای دنیوی نیز نمیتوانند حقیقت روح گناهکار را در پیشگاه حقیقتبین الهی بپوشانند. پیام اصلی این است که در محضر حق، تنها صداقت و باطن پاک ارزش دارد و هیچگونه حیله و فریبی کارساز نیست.
- مهان
- بزرگان، اشخاص والا مقام؛ در اینجا منظور فرشتگان یا بازجویان الهی است.
- دهان دزدیدن
- کنایه از پنهان کردن دهان، روی برگرداندن برای مخفی کردن بوی دهان یا سخن.
- دارودهان
- دارو یا مادهای برای خوشبو کردن دهان، دهانشویه.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.