قرائت› دفتر ۳› بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیلبچگان› بیت ۱۰۹
M3:109 — وای آن افسوسیی کش بویگیر / باشد اندر گور منکر یا نکیر
M3:109
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
افسوس و پشیمانی در قبر، زمانی که فرشتگان (منکر و نکیر) به حسابرسی گناهان پنهان تو میپردازند، بسیار وحشتناک و بیفایده خواهد بود.
مولانا در این بیت، تمثیل فیلهایی را که برای یافتن قاتل فرزندانشان دهان مردم را بو میکشند، به یک صحنهٔ بسیار هولناکتر در عالم آخرت پیوند میزند: لحظهٔ بازجویی در قبر.
همانطور که در ابیات قبل گفته شد، خداوند از باطن و نیت انسانها آگاه است و بوی «کباب کردن» بندگانش (یعنی غیبت و آزار رساندن به دیگران) را حس میکند. این بیت این ایده را به نقطهٔ اوج خود میرساند و میگوید آن «بویگیر» یا بازجو، در جهان پس از مرگ، کسی جز فرشتگان грозные (مهیب) منکر و نکیر نیست. در آنجا دیگر نمیتوان با ظاهرسازی یا انکار، بوی بد گناهان را پنهان کرد. پشیمانی در آن لحظه، وقتی که حقیقت آشکار شده و راه بازگشتی نیست، عمیقترین و دردناکترین نوع حسرت خواهد بود.
این بیت هشداری است دربارهٔ حتمی بودن حسابرسی الهی. همانطور که فیلها با غریزهٔ خود خطاکار را پیدا میکنند، نظام معنوی عالم نیز بهطور دقیق و گریزناپذیری حقیقت اعمال ما را آشکار خواهد ساخت و در آن روز، هیچ بهانهای پذیرفته نخواهد شد.
- افسوسیی
- یک افسوس، نوعی حسرت و پشیمانی (یای نکره برای تأکید بر شدت آن است)
- کش
- مخفف «که او را» یا «که برای او»
- بویگیر
- بو کننده، کسی که بو میکشد، استشمامکننده
- اندر
- در، داخلِ
- منکر یا نکیر
- نام دو فرشتهای که در باور اسلامی، پس از مرگ در قبر از انسان دربارهٔ عقاید و اعمالش سؤال میکنند
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.