قرائت› دفتر ۳› بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیلبچگان› بیت ۱۱۹
M3:119 — او همیبیند که آن از بهر اوست / چشم دشمن بسته زان و چشم دوست
M3:119
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
فرد در حال مرگ، فرشتهٔ مرگ و ابزارش را میبیند که برای گرفتن جان او آمدهاند، اما اطرافیانش، چه دوست و چه دشمن، از دیدن این صحنه ناتوان هستند.
این بیت در ادامهٔ توصیف لحظهٔ جان دادن است. مولانا بیان میکند که وقتی مرگ فرا میرسد، حجابها از جلوی چشم فرد در حال احتضار کنار میرود. او به روشنی «گرز عزرائیل» را میبیند و میفهمد که این واقعه مشخصاً برای او و به قصد گرفتن جان اوست. این یک مکاشفهٔ کاملاً شخصی و درونی است.
نکتهٔ کلیدی بیت در تضاد میان بصیرت فرد در حال مرگ و نابینایی دیگران است. «دوست» و «دشمن» نماد همهٔ اطرافیان هستند؛ کسانی که کنار بستر او نشستهاند اما در دنیای مادی و حواس ظاهری خود اسیرند. دوستان از سر محبت و دشمنان از سر بیتفاوتی یا کینه، هیچکدام قادر به درک و مشاهدهٔ حقیقتی که در حال وقوع است، نیستند. مرگ، تجربهای است که در آن، فرد از عالم دیگران جدا میشود و به تنهایی با حقیقت نهایی روبرو میگردد. این «بسته بودن چشم» دیگران، نشاندهندهٔ فاصلهٔ عظیم میان عالم غیب و عالم شهادت است؛ فاصلهای که تنها در لحظهٔ مرگ برای محتضر برداشته میشود.
- بهرِ
- برایِ، به خاطرِ
- زان
- مخفف «از آن»؛ به آن دلیل، از آن چیز
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.