قرائت› دفتر ۳› بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیلبچگان› بیت ۱۲۷
M3:127 — پس بنه بر جای هر دم را عوض / تا ز «واسجد واقترب» یابی غرض
M3:127
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
برای هر لحظهای از عمر که سپری میشود، باید عملی ارزشمند و معنوی جایگزین کنی تا به هدف نهایی که قرب و نزدیکی به خداوند است، دست یابی.
مولانا در ابیات پیشین، عمر را به کیسهای پر از سکههای طلا تشبیه میکند که روز و شب بیوقفه در حال خرج کردن آن هستند. او هشدار میدهد که این سرمایه محدود است و اگر فقط از آن برداشت کنیم و چیزی به جایش نگذاریم، بهزودی به پایان میرسد.
این بیت نتیجهی آن تمثیل است: «پس برای هر نفس و هر لحظهای که از دست میرود، یک "عوض" یا جایگزین قرار بده.» این جایگزین، عبادت، کار نیک، و تلاشی معنوی است که جای خالیِ زمانِ رفته را پر میکند. زندگی نباید یک روند مصرفیِ یکطرفه باشد، بلکه باید یک تبادل فعال باشد که در آن هر لحظه با عملی شایسته معاوضه میشود.
هدف نهایی این جایگزینی، درک غرض و مقصود آیهٔ قرآن «وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ» (سجده کن و نزدیک شو - سوره علق، آیه ۱۹) است. سجده در اینجا نماد نهایت بندگی، تسلیم و نیستی در برابر خداوند است. مولانا میگوید تنها با ارزش بخشیدن به تکتک لحظات عمر و صرف آنها در راه حق است که میتوان به مقام قرب الهی رسید. در غیر این صورت، عمر به هدر میرود و انسان با دست خالی و نرسیده به مقصد، از دنیا خواهد رفت.
- دم
- نفس، لحظه، آن
- عوض
- جایگزین، بدل، چیزی که به جای چیز دیگر قرار داده میشود
- واسجد واقترب
- بخشی از آیه ۱۹ سوره علق در قرآن: «سجده کن و [به خدا] نزدیک شو»
- غرض
- هدف، مقصود، نیت اصلی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.