M3:4158 — بنگر اندر نخودی در دیگ چون / می‌جهد بالا چو شد ز آتش زبون

مولانا این بخش را با یک تمثیل ساده و ملموس آغاز می‌کند: جوشیدن نخود در دیگ. او از ما می‌خواهد که به این صحنه‌ی روزمره با دقت نگاه کنیم. نخودی که در آب جوش و زیر حرارت آتش قرار گرفته، آرام و قرار ندارد و مدام به سطح آب می‌جهد. این جهیدن، از سر شادی نیست، بلکه از سر بی‌طاقتی و فرار از رنجی است که آتش به او تحمیل می‌کند.

این تصویر، مقدمه‌ای است برای بیان حال مؤمنی که در کوره‌ی امتحانات و بلایای الهی قرار می‌گیرد. همان‌طور که نخود از «آتش» بی‌تاب می‌شود، انسان نیز در برابر سختی‌ها بی‌صبری می‌کند و می‌پرسد: «چرا من؟». مولانا با این مثال، زمینه‌ را فراهم می‌کند تا در ابیات بعدی، از زبان «کدبانو» (که نماد خداوند یا پیر راه است) پاسخ دهد که این جوشیدن و سختی کشیدن، برای نابودی نیست، بلکه برای پخته شدن، طعم گرفتن و در نهایت، تبدیل شدن به غذایی لطیف و جذب شدن در «جان» است. این بیت، نقطه‌ی شروع سفری از خامی به پختگی و از شکایت به تسلیم است.