قرائت› دفتر ۳› بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بیصبری او در بلا به اضطراب و بیقراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهند› بیت ۴۱۶۱
M3:4161 — میزند کفلیز کدبانو که نی / خوش بجوش و بر مجه ز آتشکنی
M3:4161
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
در این تمثیل، زن خانهدار که نماد خداوند یا تدبیر الهی است، به نخود (که نماد انسان مؤمن در سختی است) میگوید که از رنج و آزمایش فرار نکند و با رضایت این فرآیند را طی کند، زیرا این سختی برای نابودی او نیست.
این بیت بخشی از تمثیل مشهور «نخود در دیگ» است که در آن مولانا حال مؤمنی را که در کوران بلا و سختی بیصبری میکند، به نخودی تشبیه میکند که در آب جوش بالا و پایین میپرد و از آتش شکایت دارد.
در اینجا، «کدبانو» یا زن خانهدار، نماد خداوند یا مربی معنوی است. او با «کفلیز» (کفگیر) نخود را به داخل دیگ برمیگرداند. این ضربه، نماد تادیب و راهنمایی است، نه تنبیه و کینهتوزی. سخن کدبانو، «خوش بجوش و بر مجه»، پیام اصلی این تمثیل است: ای انسان، در برابر سختیها و امتحانات الهی بیتابی نکن و با رضایت و تسلیم، این فرآیند پختهشدن را بپذیر. این آتش برای نابودی تو نیست، بلکه برای آن است که طعم و خاصیتی پیدا کنی و به کمال برسی، همانطور که در ابیات بعدی توضیح داده میشود که این پختن برای آن است که «غذی گردی» و «بیامیزی به جان».
- کفلیز
- کفگیر، قاشق بزرگ و سوراخدار برای گرفتن کف دیگ
- کدبانو
- زن خانهدار، زنی که اداره امور خانه را بر عهده دارد
- نی
- در اینجا به معنی «نه» برای نهی کردن
- بر مجه
- بیرون نپر، فرار نکن (فعل امر از مصدر «جستن»)
- آتشکنی
- آتشافروزی، کنایه از فرآیند پختن و آزمایش
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.