قرائت› دفتر ۳› بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بیصبری او در بلا به اضطراب و بیقراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهند› بیت ۴۱۶۰
M3:4160 — که چرا آتش به من در میزنی / چون خریدی چون نگونم میکنی
M3:4160
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
نخود که نماد انسان مؤمن است، از سختیها و ابتلائات به خداوند شکایت میکند و میپرسد چرا با وجود اینکه مرا برگزیدهای، اینچنین عذابم میدهی.
این بیت زبان حال نخودی است که در دیگ در حال جوشیدن است. مولانا از زبان این نخود، شکایت انسان مؤمن را در برابر سختیها و بلایا به تصویر میکشد. نخود، که نماد روح انسان است، از آشپز (که نماد خداوند است) گله میکند و میپرسد: «تو که مرا انتخاب کردی و خریدی، پس چرا اینگونه با آتش رنج و محنت، مرا زیر و رو میکنی و عذاب میدهی؟»
این پرسش، نمایانگر بیصبری و نگاه ظاهربینانۀ انسان در مواجهه با دشواریهاست. او حکمت پشت این رنج را نمیبیند و آن را نوعی مجازات یا بیمهری تلقی میکند. در ادامۀ داستان، مولانا از زبان آشپز پاسخ میدهد که این جوشیدن و سختی کشیدن برای نابودی تو نیست، بلکه فرایندی ضروری برای پخته شدن، یافتن طعم و معنا، و در نهایت، آمیخته شدن با «جان» و تبدیل شدن به غذایی حیاتبخش است. این تمثیل، یکی از مفاهیم کلیدی عرفان را بیان میکند: رنج و امتحان، ابزار لطف خداوند برای تکامل روح و رساندن سالک به مرتبهای بالاتر است.
- در میزنی
- شعلهور میکنی، آتش میزنی
- چون
- وقتی که، از آنجا که
- نگونم میکنی
- سرنگونم میکنی، واژگون میکنی، کنایه از آزار دادن و پریشان کردن
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.