قرائت› دفتر ۳› بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بیصبری او در بلا به اضطراب و بیقراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهند› بیت ۴۱۶۸
M3:4168 — زان تقاضا گر بیاید قهرها / تا کنی ایثار آن سرمایه را
M3:4168
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
پس از آنکه رحمت الهی سرمایهی وجود را به تو بخشید، اگر سختیها و رنجها از راه میرسند، برای این است که تو را به مرحلهی ایثار و فدا کردنِ همان وجود در راه معشوق برسانند.
این بیت در ادامهی توضیح «بانوی خانه» به «نخود» در حال جوشیدن است. مولانا توضیح میدهد که آفرینش انسان و سرمایهی وجود او (مانند گوشت و پوست که در بیت قبل ذکر شد) نتیجهی رحمت پیشین خداوند است. اما این سرمایه، هدف نهایی نیست، بلکه نقطهی شروع است.
پس از آنکه این «سرمایه» به لطف حق فراهم شد، نوبت به «تقاضا»ی عشق میرسد. این تقاضا در قالب «قهر» یا همان سختیها و ابتلائات (جوشیدن در دیگ) ظاهر میشود. هدف از این سختیها، نابودی نیست، بلکه فراهم کردن فرصتی برای «ایثار» است. از سالک خواسته میشود تا همان وجود و هستیای را که از خدا به امانت گرفته، آگاهانه و عاشقانه در راه او فدا کند. اینجاست که پختگی و کمال حقیقی حاصل میشود. رنج و سختی، ابزاری است برای گذشتن از خود و رسیدن به مرتبهای بالاتر از وجود.
- تقاضا
- در اینجا به معنی خواست و طلب عشق یا مسیر معنوی است.
- قهر
- در اینجا به معنای خشم و غضب نیست، بلکه به معنای سختی، رنج، و ابتلائات الهی برای آزمودن و پروراندن بنده است.
- ایثار
- فدا کردن، از خود گذشتن، بخشیدن چیزی گرانبها (در اینجا کل وجود و هستی).
- سرمایه
- در اینجا اشاره به «سرمایهی وجود» دارد؛ یعنی اصل هستی و حیاتی که خداوند به موجودات بخشیده است.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.