قرائت› دفتر ۳› بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بیصبری او در بلا به اضطراب و بیقراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهند› بیت ۴۱۸۹
M3:4189 — این سخن را ترجمهٔ پهناوری / گفته آید در مقام دیگری
M3:4189
شرحِ سروش — برگرفته از درسگفتارهای ضبطشدهٔ مثنوی او
شرح
جلسهٔ 32 — [06:35:20] خلوت از اغیار و زیر سایه یار
انشاءالله مهرویان بستان خدا مونس و مجالس شما باشند که یکی از بزرگانشون همین مولانا، استاد بشریت است. تا نوبت بعد انشاءالله یکدیگر رو ببینیم و دنبالهٔ داستان رو بگیریم، بگیریم. به قول مولانا:
به زبانِ تو — AI
مولانا میگوید که این بحث (تحولات وجودی و مراتب هستی) بسیار گسترده است و در اینجا به همین اشاره بسنده میکند و شرح کامل آن را به فرصتی دیگر موکول میکند.
این بیت مانند یک یادداشت یا وعده از سوی مولانا عمل میکند. او پس از بیان ایدهٔ پیچیدهٔ تکامل معنوی—اینکه چگونه وجود از مرتبهٔ جماد به نبات، سپس به حیوان، انسان و در نهایت به فرشته تبدیل میشود—احساس میکند که این موضوع نیازمند شرحی بسیار مفصلتر است. اما به جای اینکه در همان لحظه رشتهٔ کلام را در این بحث فرعی ادامه دهد، به خواننده اطمینان میدهد که این «سخن» مهم را فراموش نکرده و «ترجمهٔ پهناور» یا همان توضیح جامع آن را در «مقامی دیگر» ارائه خواهد کرد.
این روشی است که مولانا گاهی در مثنوی به کار میبرد تا جریان اصلی داستان یا بحث را حفظ کند و در عین حال، اهمیت یک نکتهٔ عمیق عرفانی را گوشزد نماید. او با این کار، هم ذهن خواننده را برای مباحث آینده آماده میسازد و هم نشان میدهد که مطالب مثنوی دارای ساختاری درهمتنیده است که در آن، برخی مفاهیم در بخشهای مختلف کتاب باز شده و تکمیل میشوند. در واقع، این بیت نشاندهندهٔ آگاهی خودِ شاعر بر گستردگی و عمق مطلبی است که مطرح کرده و اذعان به اینکه شرح کامل آن در این مقال نمیگنجد.
- ترجمهٔ پهناوری
- شرح و تفسیری گسترده و مفصل
- گفته آید
- گفته خواهد شد، بیان میشود (فعل مجهول به سبک قدیم)
- مقام
- جایگاه، فرصت، موقعیت مناسب
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.