قرائت› دفتر ۳› بخش ۳۷ - حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغداد› بیت ۹۹۱
M3:991 — هر زدن بهر نوازش را بود / هر گِله از شُکر آگه میکند
M3:991
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که در پس هر سختی و رنجی، لطفی نهفته است و هر گله و شکایتی، در حقیقت ارزشمندیِ نعمت و سپاسگزاری را به ما یادآوری میکند.
این بیت در میانهٔ مقدمهای فلسفی برای داستان مارگیر بیان میشود و اصل «تضاد» را به عنوان راهی برای شناخت توضیح میدهد. مولانا معتقد است که پدیدههای به ظاهر منفی و خشن در این عالم، در باطن خود خیری را پنهان کردهاند. همانطور که جنگها در نهایت به صلح میانجامند و خشمها به آشتی، هر «زدن» و تنبیهی نیز در اصل نوعی «نوازش» و توجه است. این نگاه خصوصاً به تربیت الهی اشاره دارد که در آن، سختیها و ابتلائات پروردگار، وسیلهای برای رشد و نزدیکی بنده به اوست.
در مصرع دوم، این ایده به حوزهٔ تجربهٔ انسانی کشیده میشود. «گله» و شکایت از نبودِ چیزی یا از وضعیتی نامطلوب، به طور خودکار اهمیت و شیرینیِ «شکر» و قدردانی را آشکار میسازد. تا زمانی که انسان نعمتی را از دست ندهد یا با سختی روبرو نشود، قدر آسایش و داشتههای خود را نمیداند. بنابراین، شکایت، خود آگاهیدهنده به مقام شکر است. این بیت دعوتی است برای دیدن وجه مثبت و پنهان در پدیدههای منفی و درک این نکته که اضداد، یکدیگر را آشکار و تعریف میکنند.
- بهر
- برای، به خاطرِ
- گِله
- شکایت، گلهگزاری
- آگه میکند
- آگاه میسازد، خبر میدهد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.