قرائت› دفتر ۵› بخش ۵۹ - داستان آن کنیزک کی با خر خاتون شهوت میراند و او را چون بز و خرس آموخته بود شهوت راندن آدمیانه و کدویی در قضیب خر میکرد تا از اندازه نگذرد خاتون بر آن وقوف یافت لکن دقیقهٔ کدو را ندید کنیزک را به بهانه به راه کرد جای دور و با خر جمع شد بیکدو و هلاک شد به فضیحت کنیزک بیگاه باز آمد و نوحه کرد که ای جانم و ای چشم روشنم کیر دیدی کدو ندیدی ذکر دیدی آن دگر ندیدی کل ناقص ملعون یعنی کل نظر و فهم ناقص ملعون و اگر نه ناقصان ظاهر جسم مرحوماند ملعون نهاند بر خوان لیس علی الاعمی حرج نفی حرج کرد و نفی لعنت و نفی عتاب و غضب› بیت ۱۳۴۷
M5:1347 — کرد نادیده و در خانه بکوفت / کای کنیزک چند خواهی خانه روفت
M5:1347
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
خاتون وانمود کرد که چیزی ندیده و با کوبیدن در، کنیزک را صدا زد و پرسید که چرا اینقدر مشغول نظافت خانه است.
این بیت لحظهی حیلهگری و پنهانکاری خاتون را به تصویر میکشد. او که از شکاف در، رابطهی پنهانی کنیزک با خر را دیده و از حسادت شعلهور شده است، تصمیم میگیرد کنیزک را از صحنه خارج کند تا خود جای او را بگیرد. اما برای آنکه نقشهاش لو نرود، وانمود میکند که تازه از راه رسیده و از هیچچیز خبر ندارد.
کوبیدن در و پرسش کنایهآمیز او («چند خواهی خانه روفت؟») یک بهانهسازی است. او با این کار، هم حضور خود را اعلام میکند تا کنیزک فرصت پنهان کردن آثار کارش را داشته باشد و هم زمینه را برای فرستادن او به یک مأموریت ساختگی فراهم میکند. این رفتار، مقدمهی فاجعهای است که از یک نگاه ناقص و شهوتی مهارنشده سرچشمه میگیرد. خاتون ظاهر عمل را دیده، اما از «دقیقه» یا همان نکتهی ظریف و حیاتیِ ماجرا (استفاده از کدو) غافل مانده است. این بیت، نقطهی آغاز حرکت او به سوی هلاکت است که بر پایهی جهل و حسد بنا شده.
- کرد نادیده
- نادیده گرفت، وانمود کرد که ندیده است
- بکوفت
- کوبید
- کای
- مخفف «که ای»
- روفت
- جارو کرد، نظافت کرد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.