قرائت› دفتر ۵› بخش ۲ - تفسیر خذ اربعة من الطیر فصرهن الیک› بیت ۳۳
M5:33 — چار وصف تن چو مرغان خلیل / بسمل ایشان دهد جان را سبیل
M5:33
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
چهار صفت اصلی جسمانی (که مولانا آنها را به چهار پرنده تشبیه میکند) مانعِ پرواز روح هستند و تنها با قربانی کردن و مهار کردن آنهاست که جان میتواند به سوی کمال حرکت کند.
این بیت در میانهٔ تفسیری عرفانی از آیهٔ ۲۶۰ سورهٔ بقره قرار دارد. در آن آیه، خداوند به ابراهیم خلیل (ع) فرمان میدهد که چهار پرنده را بگیرد، آنها را ذبح کند و سپس دوباره فرا بخواند تا زنده شوند و به سوی او بازگردند. مولانا این داستان را به یک تمثیل درونی برای سلوک معنوی تبدیل میکند.
«چهار پرنده» در اینجا نماد چهار صفت یا خوی اصلی نفسانی و جسمانی انسان هستند که راهزنِ مسیر روحانیاند. این صفات که در ابیات بعدی به آنها اشاره میشود (مانند حرص، شهوت، کبر و...)، همچون پرندگانی هستند که روح را اسیر قفس تن کردهاند. همانطور که ابراهیم برای اثبات ایمانش پرندگان را قربانی کرد، سالک نیز برای رهاییِ جان خود باید این چهار صفت ویرانگر را «قربانی» یا مهار کند.
«بسمل کردن» در اینجا به معنای کشتنِ کامل این صفات نیست، بلکه به معنای تحت کنترل درآوردن و جهت دادن به آنها در مسیر الهی است. با این کار، مانع از سر راه برداشته میشود و «سبیل» یا راهِ تعالی برای جان گشوده میگردد. این عمل، شرطِ لازم برای رهایی از اسارت نفس و آغاز پرواز روح است.
- خلیل
- لقب حضرت ابراهیم (ع) به معنای دوست نزدیک خدا.
- بسمل
- قربانی کردن، سر بریدن، ذبح کردن.
- سبیل
- راه، مسیر، طریق.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.