قرائت› دفتر ۵› بخش ۲ - تفسیر خذ اربعة من الطیر فصرهن الیک› بیت ۴۴
M5:44 — بط، حرصست و خروس آن شهوتست / جاه چون طاوس و زاغ اُمنیتست
M5:44
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت چهار خوی ویرانگر در نفس انسان را به چهار پرنده تشبیه میکند: حرص به اردک، شهوت به خروس، جاهطلبی به طاووس، و آرزوهای طولانی به کلاغ.
مولانا در این بخش، داستان قرآنی ابراهیم و چهار پرنده را به صورت یک تمثیل عرفانی برای تزکیه نفس تفسیر میکند. او معتقد است که در وجود هر انسانی، چهار خصلت یا «مرغ فتنهجو» لانه کردهاند که مانع رسیدن به حیات معنوی حقیقی میشوند. این بیت، به شکلی صریح و مستقیم، هر پرنده را به یک خوی منفی نسبت میدهد:
- اردک (بط) نماد حرص است، زیرا همیشه سرش را در آب و گِل فرو میبرد و سیریناپذیر به دنبال چیزی برای بلعیدن میگردد.
- خروس نماد شهوت است، به دلیل کثرت جفتگیری و طبیعت پرخاشگر و قلمروطلبش.
- طاووس نماد جاهطلبی و خودنمایی است، زیرا به زیبایی ظاهری و پرهای رنگین خود مغرور است و همواره آن را به نمایش میگذارد.
- کلاغ (زاغ) نماد اُمنیت یا آرزوهای دور و دراز و امیدهای واهی است. در فرهنگ آن زمان، کلاغ به عمر طولانی شهرت داشت و نمادی از دلبستگی به بقای دنیوی و غفلت از مرگ بود.
پیام اصلی این است که برای رسیدن به «زندگی ابدی» معنوی، سالک باید این چهار خصلت را در خود شناسایی کرده و با ریاضت و مجاهدت، سر آنها را ببرد تا بتواند آنها را در شکلی متعالی و الهی دوباره زنده کند.
- بط
- اردک، مرغابی
- حرصست
- حرص است، طمعورزی است
- جاه
- مقام، منصب، شهرت و اعتبار اجتماعی
- زاغ
- کلاغ
- اُمنیت
- آرزوی طولانی، امید به آینده دور و دراز، آرزوی بقا در دنیا
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.