قرائت› دفتر ۵› بخش ۲ - تفسیر خذ اربعة من الطیر فصرهن الیک› بیت ۵۸
M5:58 — کین تانی پرتو رحمان بود / وان شتاب از هزهٔ شیطان بود
M5:58
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
آرامش و تأمل در کارها از صفات الهی و رحمانی سرچشمه میگیرد، در حالی که عجله و شتابزدگی ریشه در وسوسههای شیطانی دارد.
مولانا در این بیت یک اصل مهم عرفانی و اخلاقی را بیان میکند که در ادامهٔ داستان غارتگری مؤمن و کافر آمده است. مؤمن، به دلیل اعتماد و توکل به خداوند، با آرامش و طمأنینه عمل میکند و میداند که روزی او تضمین شده و از دست نخواهد رفت. این آرامش و درنگ (تأنّی) صرفاً یک ویژگی رفتاری نیست، بلکه بازتابی از صفت «رحمانیت» خداوند است. کسی که به منبع بیکران لطف الهی متصل است، نیازی به حرص و عجله نمیبیند.
در مقابل، فردی که ایمان ضعیفی دارد، دائماً در ترس از فقر و کمبود به سر میبرد. این ترس، همانطور که در ابیات بعدی توضیح داده میشود، وسوسهای از جانب شیطان است («زانک شیطانش بترساند ز فقر»). شیطان با ایجاد این هراس، انسان را به شتاب و بیقراری وامیدارد تا بدون فکر و تأمل، برای به دست آوردن دنیا دست به هر کاری بزند. این عجله، که مولانا آن را «هزّهٔ شیطان» مینامد، انسان را از مروت، پاداش معنوی و بصیرت دور میکند و او را اسیر حرص و آز میسازد. بنابراین، آرامش نشانهٔ ایمان و اتصال به خداست و شتابزدگی، علامت تسلط ترس و وسوسهٔ شیطانی.
- تأنّی
- درنگ، آهستگی، با تأمل و فکر کاری را انجام دادن
- پرتو
- نور، روشنایی، بازتاب
- رحمان
- از نامهای خداوند، بخشاینده، اشاره به لطف و رحمت گستردهٔ الهی
- وان
- و آن
- هِزّه
- جنباندن، تکان دادن، در اینجا به معنی وسوسه و تحریک
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.