قرائت› دفتر ۶› بخش ۲۳ - تشبیه مغفلی کی عمر ضایع کند و وقت مرگ در آن تنگاتنگ توبه و استغفار کردن گیرد به تعزیت داشتن شیعهٔ اهل حلب هر سالی در ایام عاشورا به دروازهٔ انطاکیه و رسیدن غریب شاعر از سفر و پرسیدن کی این غریو چه تعزیه است› بیت ۷۸۳
M6:783 — شهر را بگذاشت و آن سو رای کرد / قصد جست و جوی آن هیهای کرد
M6:783
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
شاعر غریب با شنیدن صدای شیون و زاری، از ورود به شهر منصرف شد و به سمت منبع صدا حرکت کرد تا بفهمد ماجرا چیست.
این بیت لحظهی کنجکاوی و حرکت را در داستان به تصویر میکشد. شاعری غریب و تازهوارد به حلب، به جای اینکه طبق معمول وارد شهر شود و استراحت کند، با شنیدن صدای «هَیهای» (فریاد و غوغا) مسیرش را تغییر میدهد. این تغییر مسیر، موتور محرک داستان است.
مولانا با این بیت ساده، شخصیت شاعر را معرفی میکند: او فردی کنجکاو و جویای خبر است. اما مهمتر از آن، این بیت صحنه را برای یک سوءتفاهم بزرگ آماده میکند. شاعر به دنبال یک واقعهی روزمره و مادی است (مرگ یک بزرگزاده یا حاکم) تا از آن برای خود نان و نوایی فراهم کند، در حالی که مردم درگیر یک ماتم معنوی و تاریخی (عاشورا) هستند. این تضاد میان نگاه کاسبکارانهی شاعر و اندوه عمیق شیعیان، هستهی اصلی طنزی است که مولانا در ادامه به کار میگیرد تا جهل و غفلت انسان از حقایق معنوی را نقد کند.
بنابراین، این حرکت فیزیکی شاعر به سوی صدا، نمادی از حرکت ذهن او به سوی کشف یک حقیقت است؛ حقیقتی که او در ابتدا آن را کاملاً اشتباه درک میکند. او به دنبال «جست و جو» است، اما آنچه خواهد یافت با آنچه انتظارش را دارد، زمین تا آسمان متفاوت است.
- رای کرد
- قصد کرد، اراده کرد، تصمیم گرفت
- هیهای
- فریاد، غوغا، شور و شیون
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.