Lue Daftar 6 Koko Al-Muwatta al-Karimin kirja Säepari 55

M6:55 — یا مگر زین جنگ حقت وا خرد / در جهان صلح یک رنگت برد

یا مگر زین جنگ حقت وا خرددر جهان صلح یک رنگت برد
✦ Renderöi tämä beyt kielellä Suomi

M6:55

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — hänen nauhoitetuista Masnavi-luennoistaan

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: یا مگر از این جنگ، خداوند تو را رهایی بخشد و به جهانی از صلح و یگانگی درونی رهنمون شود.

معنا: این بیت بیان می‌کند که انسان می‌تواند از نبردهای درونی خود رهایی یابد و به حالتی از آرامش عمیق و انسجام باطنی دست پیدا کند؛ این رهایی یا از طریق کوشش خود او ممکن می‌شود یا به واسطهٔ لطف و عنایت الهی.

شرح

در میان این اقیانوس کلمات مثنوی، مولانا از جنگ سخن می‌گوید، اما نه فقط جنگ اضداد عالم، بلکه از نبردی هولناک‌تر: جنگی که در درون ما جریان دارد. بیت پیشین از «جنگ طبایع، جنگ افعال و جنگ اقوال» در اجزای عالم سخن می‌گفت؛ اما در اینجا، مولانا با ظرافت خاص خود، روی سخن را به انسان برمی‌گرداند. او بی‌هیچ پرده‌پوشی می‌گوید: «موج لشکرهای احوالم ببین / هر یکی با دیگری در جنگ و کین / می‌نگر بر خود چنین جنگ گران / پس چه مشغولی به جنگ دیگران؟». این اعتراف خود مولاناست، اما آیینهٔ احوال ماست. آدمی که با خود در صلح نباشد، هرگز نمی‌تواند با دیگری در صلح باشد. نزاع بیرونی، فرافکنی همان نبرد درونی است. مشکل در خود اوست که به بیرون فرافکنی می‌شود.

حال، بیت مورد بحث ما، راه رهایی از این ورطه را نشان می‌دهد. مولانا دو مسیر را پیش رو می‌گذارد. نخست، جهاد اکبر که همانا روی آوردن به جنگ خویش است: «اولاً با دیگران نجنگ، به جنگ خودت بپرداز، یعنی مشغول حل این مسئله شو.» این نبرد با خود، نه یک ستیز مخرب، بلکه تلاشی برای انسجام و یکپارچگی است. دومین مسیر، راهی است که از فیض الهی می‌گذرد: «یا مگر زین جنگ حقت وا خرد». یعنی اگر انسان بخت‌ور و نیک‌اقبال باشد، عنایت حق دستش را می‌گیرد و او را از این معرکهٔ درون نجات می‌بخشد.

مقصد این رهایی چیست؟ «در جهان صلح یک رنگت برد». این «صلح یکرنگی» صرفاً پایان جنگ نیست؛ اوج کمال انسانی است. به باور من، تکامل بشری چیزی جز رها شدن از این جنگ درونی نیست. وقتی انسان با خودش در ستیز باشد، نیروهای درونی‌اش علیه یکدیگر صف‌آرایی کنند، چه توانی برای مبارزه با رذائل، یا پرورش فضائل باقی می‌ماند؟ این نبرد، اتلاف عظیم انرژی معنوی است. «صلح یکرنگی» یعنی انسجام باطنی، هماهنگی نفس، وحدت احوال، و از میان برخاستن تضادها و دوگانگی‌ها. این همان «خودشناسی» است که مولانا آن را «اصول اصول اصول دین» می‌دانست؛ رسیدن به یکپارچگیِ وجود که در آن اثری از تضاد باقی نمی‌ماند.

نکات کلیدی

  • ریشهٔ درگیری‌های بیرونی، نزاع درونی انسان است.
  • تکامل بشری در گرو رهایی از جنگ‌های درونی است.
  • این رهایی یا از طریق کوشش شخص یا به واسطهٔ لطف و عنایت الهی حاصل می‌شود.
  • «صلح یکرنگی» به معنای انسجام باطنی، هماهنگی نفس و وحدت احوال است.
  • درگیری‌های درونی، اتلاف عظیم انرژی معنوی انسان است.

Sources: d6-s02 · 00:18:58 d6-s02 · 00:20:56 s02 [The triple اصول claim]

به زبانِ تو — Oma kielesi · AI

Keskustelu — Kysy tästä säeparista – vastaukset Masnavista, jokainen säe viitattuna

Keskustelusi säilyy tällä laitteella, ellet jaa sitä.

Mitä lukijat kysyivät

Kysymyksiä ei ole vielä jaettu – omasi voisi olla ensimmäinen.