M1:823 — چون خدا خواهد که‌مان یاری کند / میل ما را جانبِ زاری کند

Dalam kisah ini, seorang pria yang menghina Nabi disembuhkan setelah ia kembali dengan penyesalan yang mendalam. Rumi menggunakan momen ini untuk menjelaskan sebuah mekanisme rahmat ilahi. Ayat ini adalah kebalikan dari ayat sebelumnya (M1:821), yang menyatakan bahwa jika Tuhan ingin mempermalukan seseorang, Dia akan membuatnya cenderung mencela orang-orang suci.

Sebaliknya, jika Tuhan ingin menolong dan menyelamatkan seseorang, Dia tidak langsung memberinya solusi. Alih-alih, Dia menganugerahkan karunia yang lebih mendasar: keinginan untuk zārī (meratap dan memohon). Tangisan penyesalan, rintihan dalam doa, dan rasa tak berdaya di hadapan Tuhan bukanlah tanda kelemahan, melainkan pertanda awal dari pertolongan ilahi yang sedang mendekat. Dalam pandangan Rumi, air mata penyesalan adalah benih dari rahmat Tuhan, sama seperti air yang menumbuhkan tanaman hijau (seperti yang dijelaskan di ayat-ayat berikutnya).

Jadi, pertolongan Tuhan yang sejati bukanlah perubahan keadaan di luar diri kita, melainkan perubahan 'kecenderungan' (mayl) di dalam batin kita. Hasrat untuk kembali kepada-Nya melalui doa yang tulus adalah anugerah pertama dan terpenting, yang membuka jalan bagi semua anugerah lainnya.

Ovaj stih izlaže ključnu ideju u sufijskoj misli: unutrašnja stanja čovjeka su odraz Božije volje koja djeluje na njega. U kontekstu priče o čovjeku koji se rugao Poslaniku, a zatim se pokajao, Rumi objašnjava da je i samo pokajanje dar od Boga.

Kada Bog nekome želi dobro i želi ga izbaviti iz nevolje ili grijeha, On ga ne spašava samo vanjskom intervencijom. Umjesto toga, On djeluje iznutra, stvarajući u čovjekovom srcu sklonost (perz. meyl) ka jecaju (perz. zārī). Ovo "jecanje" nije znak očaja, već plemenito stanje skrušenosti, poniznog preklinjanja i svjesnosti vlastite nemoći pred Bogom. To je duhovno buđenje koje otvara vrata Božijoj milosti.

Dakle, osjećaj potrebe za molitvom, suze pokajnice i srce koje čezne za Bogom nisu samo ljudski napori. Oni su, prema Rumiju, prvi znak da je Božija pomoć već na putu. To je preokret u perspektivi: umjesto da plač vidimo kao kaznu, trebamo ga prepoznati kao blagoslov i početak izlječenja.

مولانا در این داستان، پس از بیان اینکه تمایل به تمسخر پاکان نشانهٔ خشم الهی است، به وجه مقابل آن می‌پردازد. او توضیح می‌دهد که وقتی خداوند اراده می‌کند به بنده‌ای کمک کند و او را از گرفتاری برهاند، نخستین گام، ایجاد یک تحول درونی در اوست. این یاری، لزوماً به شکل گشایشی بیرونی و مادی نیست، بلکه به صورت یک میل باطنی برای «زاری» و تضرع به درگاه حق پدیدار می‌شود.

«زاری» در اینجا صرفاً گریه کردن نیست، بلکه حالتی از فروتنی، احساس نیاز، پشیمانی و التجاء به قدرتی برتر است. این حالت، خود یک توفیق الهی است. وقتی انسان به نقطه‌ای می‌رسد که ضعف خود را می‌پذیرد و با دلی شکسته به سوی خدا بازمی‌گردد، در واقع درهای رحمت و یاری او را به روی خود گشوده است. بنابراین، میل به دعا و نیایش، پیش‌درآمد و نشانهٔ قطعیِ یاری خداوند است، همان‌طور که در ابیات بعدی، مولانا اشک را به آب روانی تشبیه می‌کند که هرجا جاری شود، سرسبزی و رحمت به همراه می‌آورد.