Leggi Libro 6 Dopo che rimasero nascosti per un lungo tempo nelle terre della Cina, nella città capitale, e dopo che la loro pazienza si esaurì, il fratello maggiore disse: 'Me ne vado. Addio. Mi presenterò al re, ma un passo mi condurrà al mio obiettivo, o lascerò la testa come sacrificio'. E i suoi fratelli non ebbero alcun beneficio dai suoi consigli. 'O biasimatore degli innamorati, lascia un gruppo che Dio ha sviato, come puoi guidarlo?', ecc. Distico 4151

M6:4151 — جمله اندر کار این دعوی شدند / گردن خود را بدین دعوی زدند

جمله اندر کار این دعوی شدندگردن خود را بدین دعوی زدند
✦ Renderizza questo beyt in Italiano

M6:4151

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dalle sue lezioni registrate sul Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: همگان در پیِ این ادعا افتادند، و جان خود را در راهِ این ادعا فدا کردند.

معنا: این بیت هشداری است دربارهٔ ادعاهای بی‌مورد و بی‌اساس که می‌تواند به بهای جان افراد تمام شود و عواقب مهلکی در پی داشته باشد.

شرح

این بیت، از زبان برادرانِ بزرگ‌تر که شاهزاده‌ای سودایی را پند می‌دهند، فریاد هشداری است در مثنوی. مولانا، با نقل این سخنان، به ما گوشزد می‌کند که چگونه ادعاهای بی‌بنیان و جاه‌طلبانه، می‌تواند به قیمت جان‌های بی‌شماری تمام شود. عبارت «گردن خود را بدین دعوی زدند» تصویر هولناکی از سرنوشت کسانی است که بر مبنای غرور و بی‌دانشی، پا به میدان می‌گذارند و خود و دیگران را به هلاکت می‌افکنند. پیش از این بیت، مولانا از «خندقی پر ز سرهای بریده» سخن می‌گوید که نتیجهٔ مستقیم همین غلو و ادعاهای بی‌جا بوده است.

من بارها گفته‌ام و باز هم می‌گویم، جان آدمی گران‌بهاست. حتی اگر پادشاهی به بهانهٔ «مصلحت»، «صد خون کند»، این کار به هیچ وجه از قبح آن نمی‌کاهد. این بیت در حقیقت، فریاد وجدان اخلاقی مولاناست در برابر ارزان‌شمردن جان. دعویِ (ادعا) مورد اشاره در اینجا، نه یک بحث فلسفیِ صرف، بلکه هر نوع ادعای بی‌جا و بی‌باکانه است که مسیر طبیعی هستی و اخلاق را به هم می‌ریزد. پند برادران روشن است: «این‌چنین دعوی میندیش و میار» — چنین ادعایی را نه در سر بپروران و نه به عمل درآور. زیرا عاقبت آن، جز هلاکت و تباهی نیست. مولانا در اینجای مثنوی، همچون یک مربی اخلاق، بر ما فرض می‌داند که عواقب سنگین بی‌احتیاطی و جاه‌طلبی‌های بی‌مورد را از چشم اعتبار ببینیم و از تکرار تاریخ خون‌بار اجتناب کنیم. همان‌گونه که قرآن می‌فرماید: «و لا تلقوا بایدیکم الی التهلکه»، خود را به دست خویش به هلاکت میفکنید.

نکات کلیدی

  • ادعاهای بی‌اساس، جان‌ها را به خطر می‌اندازد.
  • غرور و شتاب‌زدگی در پیگیری مقاصد، عواقب مرگبار دارد.
  • جان آدمی مقدس و گران‌بهاست و نباید ارزان پنداشته شود.
  • نمی‌توان به بهانهٔ مصلحت یا جاه‌طلبی، خون انسان‌ها را ریخت.
  • از سرنوشت مدعیان بی‌باک باید عبرت گرفت.

Sources: d6-s93 · 42:49:00 d6-s93 · 39:05:00 d6-s93 · 45:00:00

به زبانِ تو — La tua lingua · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.