Lezen› Daftar 1› Over de uitleg van deze hadith: 'Uw Heer heeft in de dagen van uw leven geuren, wees er attent op'› Vers 1995
M1:1995 — زان دمی کادم از آن مدهوش گشت / هوش اهل آسمان بیهوش گشت
M1:1995
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
این بیت به قدرت و عظمت «نَفَس الهی» اشاره دارد که در آدم دمیده شد؛ این دم به قدری نیرومند بود که نه تنها آدم را مدهوش کرد، بلکه فرشتگان و اهل آسمان را نیز از خود بیخود ساخت.
مولانا در این بخش از مثنوی دربارهٔ «نفحات» یا نسیمهای رحمت الهی سخن میگوید که در حدیث به آن اشاره شده است. او این نفحات را به «دَم» یا نَفَس معنوی تشبیه میکند که میتواند انسان را از خود فانی کرده و به حق متصل سازد. در ابیات قبل، این «دم» همان بانگ اذان بلال است که پیامبر (ص) را به وجد میآورد و از خود بیخود میکند.
این بیت، برای نشان دادن قدرت بینهایت این «دم الهی»، به ریشهایترین تجلی آن در تاریخ آفرینش بازمیگردد: لحظهای که خداوند از روح خود در کالبد گِلی آدم دمید (اشاره به آیهٔ «نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»). مولانا میگوید آن نَفَس چنان تأثیر شگرفی داشت که نه فقط آدم را «مدهوش» و سرمست از حضور الهی کرد، بلکه «هوش اهل آسمان»، یعنی فرشتگان، نیز در برابر عظمت آن تاب نیاورد و «بیهوش» گشت. این بیهوشی نماد حیرت، شیفتگی و درک عظمت تجلی روح الهی در انسان است.
به این ترتیب، مولانا میان تجربهٔ عرفانی پیامبر در شنیدن اذان بلال و واقعهٔ ازلی آفرینش آدم پیوندی برقرار میکند. همان نیرویی که در آغاز، آفرینش را به وجد آورد، در قالب «نفحات» و جلوههای معنوی، همواره در جهان جاری است و جانهای آماده مانند جان پیامبر را به همان سرمستی و بیخودی ازلی بازمیگرداند.
- دم
- در اینجا به معنای نَفَس الهی و اشاره به روح خداوند است که در آدم دمیده شد.
- مدهوش
- از خود بیخود، سرمست، کسی که هوش و حواس خود را از دست داده.
- اهل آسمان
- ساکنان آسمان، فرشتگان، کرّوبیان.
- بیهوش گشت
- هوشیاری خود را از دست داد، از خود بیخود شد.
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.