Lezen› Daftar 5› Het verhaal van de slavin die geslachtsverkeer had met de ezel van de dame, en ze had hem geleerd om als een mens, maar als een bok of een beer, geslachtsverkeer te hebben. Ze deed een kalebas om de penis van de ezel, zodat het niet over de maat zou gaan. De dame kwam erachter, maar zag het detail van de kalebas niet. Ze stuurde de slavin onder een voorwendsel ver weg en had zelf gemeenschap met de ezel zonder de kalebas. Ze stierf op een schandelijke manier. De slavin kwam laat terug en klaagde: 'O mijn ziel en o mijn oogappel, je zag de penis, maar je zag de kalebas niet. Je zag het mannelijk lid, maar je zag het andere niet.' 'Elke onvolmaakte is vervloekt,' dat wil zeggen, elke onvolmaakte blik en begrip is vervloekt. Anders zijn de onvolmaakte lichamen barmhartig en niet vervloekt. Lees: 'Er is geen zonde voor de blinde,' wat zonde, vloek, berisping en toorn ontkent› Vers 1400
M5:1400 — هین ز حرص خویش میزان را مهل / آز و حرص آمد ترا خصم مضل
M5:1400
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
این بیت هشدار میدهد که طمع و زیادهخواهی، دشمنی فریبکار است که تو را از راه به در میبرد؛ پس هرگز به خاطر آن، اصل تعادل و میانهروی را زیر پا نگذار.
این بیت در بطن داستان کنیزک و خاتون بیان میشود و درسی اخلاقی و عرفانی از آن بیرون میکشد. خاتون، نماد انسانی است که اسیر «نفس» (اینجا شهوت و حرص) شده است. او ظاهر عمل کنیزک (رابطه با خر) را میبیند اما از «دقیقه» و راز آن یعنی «کدو» که نماد «میزان» و اندازه است، غافل میماند. مولانا این داستان را به کل زندگی تعمیم میدهد و هشدار میدهد که حرص و طمع، دشمنی است که انسان را گمراه میکند و باعث میشود «میزان» را رها کند.
«میزان» در اینجا مفهومی کلیدی است. این واژه هم به معنای ترازوی عدالت و هم به معنای تعادل، اندازه و حد و مرز در هر کاری است. مولانا به سورهٔ «الرحمن» در قرآن اشاره میکند که در آن خداوند بر اهمیت «میزان» تأکید میورزد («وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِيزَانَ»). رها کردن این اصل الهی به خاطر پیروی از «آز و حرص»، مانند عمل مرگبار خاتون است که به بهای لذتی آنی، جان خود را از دست داد. این دشمن، «مضلّ» یا گمراهکننده است، زیرا لذت را در بیقیدی و افراط نشان میدهد، در حالی که هلاکت در همانجا نهفته است. پیام اصلی این است که پیروی از نفس و حرص، انسان را از درک حقیقت و رعایت حدود الهی باز میدارد و به نابودی میکشاند.
- هین
- آگاه باش، هشدار
- مهل
- رها نکن، ترک نکن (فعل امر از مصدر هلیدن)
- آز
- طمع، حرص، زیادهخواهی
- خصم
- دشمن
- مضل
- گمراهکننده، فریبدهنده
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.