Lezen› Daftar 5› Een verhaal ook als antwoord aan de fatalist en ter bevestiging van de vrije wil en de geldigheid van geboden en verboden, en de uitleg dat het excuus van de fatalist in geen enkele religie en in geen enkel geloof aanvaard wordt en geen vrijspraak oplevert van de straf voor de daad die hij heeft begaan, net zoals Iblis de fatalist geen vrijspraak kreeg toen hij zei: 'Omdat U mij heeft misleid.' En het kleine duidt op het grote› Vers 3072
M5:3072 — صاحب باغ آمد و گفت ای دنی / از خدا شرمیت کو چه میکنی
M5:3072
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
صاحب باغ، مردی را که مخفیانه بالای درخت رفته و میوه میچید، سرزنش میکند و او را به خاطر این کار زشت به ترس از خدا و شرم و حیا فرامیخواند.
این بیت نقطهٔ آغاز رویارویی در حکایتی است که مولوی برای نقد دیدگاه جبرگرایانه بیان میکند. مردی دزدانه در حال چیدن میوههای باغ دیگری است که صاحب باغ سر میرسد و با لحنی تحقیرآمیز و در عین حال پندآموز، او را خطاب قرار میدهد.
عبارت «ای دنی» (ای پستفطرت) نشاندهندهٔ زشتی و حقارت عمل دزدی در چشم صاحب باغ است. بلافاصله پس از آن، با پرسش «از خدا شرمیت کو؟»، او را به یک اصل بنیادین اخلاقی و دینی ارجاع میدهد: حیا و شرم از خداوند که ناظر بر تمام اعمال است. این پرسش صرفاً یک ملامت ساده نیست، بلکه مقدمهای است برای بحث اصلی داستان، یعنی مسئولیتپذیری انسان در برابر اعمالش.
در ادامهٔ داستان، دزد برای توجیه کار خود به استدلال جبر پناه میبرد و میگوید که او «بندهٔ خدا»ست و از «باغ خدا» روزی میخورد. مولوی این منطق سست را از زبان دزد بیان میکند تا در نهایت با پاسخ هوشمندانهٔ صاحب باغ، پوچی و ریاکارانه بودن استفاده از جبر برای توجیه گناه و بیمسئولیتی را آشکار سازد. این بیت، صحنه را برای این جدال فکری آماده میکند و نشان میدهد که از دیدگاه عقل سلیم و عرف، هر فردی در برابر انتخابها و کارهایش مسئول است.
- دنی
- پست، فرومایه
- شرمیت کو
- شرم و حیای تو کجاست؟
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.