Lezen› Daftar 5› Een verhaal ook als antwoord aan de fatalist en ter bevestiging van de vrije wil en de geldigheid van geboden en verboden, en de uitleg dat het excuus van de fatalist in geen enkele religie en in geen enkel geloof aanvaard wordt en geen vrijspraak oplevert van de straf voor de daad die hij heeft begaan, net zoals Iblis de fatalist geen vrijspraak kreeg toen hij zei: 'Omdat U mij heeft misleid.' En het kleine duidt op het grote› Vers 3081
M5:3081 — اختیارات اختیارش هست کرد / اختیارش چون سواری زیر گرد
M5:3081
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
اراده و اختیار انسان، خود مخلوقِ ارادهٔ برتر خداوند است؛ اما ارادهٔ خداوند، مانند سوارکاری که در گرد و غبار ناشی از تاخت و تاز اسب پنهان شده، به طور مستقیم دیده نمیشود.
این بیت در ادامهٔ داستان مردی است که دزدی خود را به تقدیر و جبر الهی نسبت میدهد و در نتیجه، صاحب باغ نیز او را به همین بهانه کتک میزند. دزد سرانجام از عقیدهٔ جبری خود توبه کرده و به وجود اختیار اعتراف میکند. مولانا در اینجا به توضیح رابطهٔ پیچیدهٔ میان اختیار انسان و ارادهٔ خداوند میپردازد.
مصراع اول تأکید میکند که توانایی انتخاب و ارادهٔ ما (اختیارات)، خود آفریدهٔ ارادهٔ مطلق خداوند (اختیارش) است. این یعنی اختیار ما امری مستقل و جدا از خداوند نیست، بلکه خداوند این توانایی را در وجود ما نهاده است. این دیدگاه، نه جبر مطلق است (که انسان هیچ ارادهای ندارد) و نه تفویض مطلق (که انسان کاملاً به خود واگذاشته شده است).
مصراع دوم این ایده را با یک تصویر روشن میکند: ارادهٔ خداوند مانند سوارکاری است که در گرد و غبار حرکت اسب پنهان شده است. «گرد» در اینجا همان اعمال و انتخابهای ما انسانهاست. ما در زندگی روزمره، انتخابها و تلاشهای خود را میبینیم، اما آن ارادهٔ برتری که این توانایی انتخاب را به ما داده و بر کل صحنه حاکم است، از دید ما پنهان میماند. ما اسب را میبینیم که میتازد (یعنی افعال خودمان)، اما سوار (ارادهٔ الهی) را در غبار حاصل از این تاخت و تاز گم میکنیم. در واقع، حرکت اسب بدون سوار ممکن نیست، همانطور که اختیار ما بدون ارادهٔ خالق وجود ندارد.
- اختیارات
- جمع اختیار؛ ارادهها و انتخابهای انسانها.
- اختیارش
- اختیارِ او؛ در اینجا منظور اراده و مشیت خداوند است.
- هست کرد
- به وجود آورد، ایجاد کرد، آفرید.
- گرد
- گرد و غبار، غباری که هنگام حرکت سریع بلند میشود.
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.