Lezen› Daftar 5› Een verhaal ook als antwoord aan de fatalist en ter bevestiging van de vrije wil en de geldigheid van geboden en verboden, en de uitleg dat het excuus van de fatalist in geen enkele religie en in geen enkel geloof aanvaard wordt en geen vrijspraak oplevert van de straf voor de daad die hij heeft begaan, net zoals Iblis de fatalist geen vrijspraak kreeg toen hij zei: 'Omdat U mij heeft misleid.' En het kleine duidt op het grote› Vers 3082
M5:3082 — اختیارش اختیار ما کند / امر شد بر اختیاری مستند
M5:3082
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
ارادهٔ خداوند، آفرینندهٔ اختیار در انسان است و به همین دلیل که انسان مختار آفریده شده، امر و نهی الهی معنا پیدا میکند.
این بیت در ادامهٔ داستان مردی است که بردهٔ خود را میزند و در توجیه کارش، به طعنه، به عقیدهٔ جبرگرایان استناد میکند. پس از آنکه برده از این منطق به ستوه میآید و به وجود اختیار اعتراف میکند، مولوی به تحلیل فلسفی و عرفانی مسئلهٔ جبر و اختیار میپردازد.
بیت میگوید که اختیار انسان، خود مخلوق و محصولِ اختیار خداوند است. اینطور نیست که اختیار ما در عرض اختیار خدا باشد، بلکه در طول آن است. خداوند اراده کرده است که ما صاحب اراده و انتخاب باشیم. این اختیار، هدیهای الهی است که ما را از سایر موجودات متمایز میکند.
مصرع دوم نتیجهٔ منطقی مصرع اول است: چون خداوند به ما اختیار بخشیده، پس «امر» و «نهی» او (یعنی شریعت و تکالیف دینی) معنادار میشود. اگر انسان مانند سنگی مجبور بود و هیچ اختیاری در اعمالش نداشت، امر کردن به او برای انجام کاری یا نهی کردنش از کاری دیگر، عبث و بیمعنا بود. بنابراین، خودِ وجودِ دستورات الهی، بزرگترین دلیل بر وجود اختیار در انسان است.
- اختیارش
- اختیار و ارادهٔ او (خداوند)
- کند
- در اینجا به معنی «ایجاد میکند» یا «میآفریند»
- امر
- فرمان، دستور الهی، شریعت
- مستند
- مبتنی، متکی، استوار شده بر
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.