Lezen› Daftar 5› Een verhaal ook als antwoord aan de fatalist en ter bevestiging van de vrije wil en de geldigheid van geboden en verboden, en de uitleg dat het excuus van de fatalist in geen enkele religie en in geen enkel geloof aanvaard wordt en geen vrijspraak oplevert van de straf voor de daad die hij heeft begaan, net zoals Iblis de fatalist geen vrijspraak kreeg toen hij zei: 'Omdat U mij heeft misleid.' En het kleine duidt op het grote› Vers 3100
M5:3100 — آنگه آن می را بود کل اختیار / تو شوی معذور مطلق مستوار
M5:3100
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
وقتی از شراب معرفت الهی سرمست شوی، اختیار تو در ارادهٔ حق محو میشود و از آن پس، هر کاری کنی، به حساب تو نوشته نمیشود زیرا فاعل حقیقی دیگر تو نیستی.
این بیت در میانهٔ بحث پیچیدهٔ جبر و اختیار قرار دارد. مولانا پس از تأکید بر وجود اختیار و مسئولیت انسان، راهی را برای فراتر رفتن از این اختیار محدود نشان میدهد. او میگوید انسان باید با تلاش و کوشش (اختیار) خود را به «جام حق» برساند. وقتی از آن شراب معنوی نوشید و مست شد، دیگر ارادهٔ شخصی و نفسانی او حاکم نیست، بلکه ارادهٔ الهی همچون شرابی مستکننده، وجود او را تسخیر میکند.
در این حالت «بیخودی» و «فنا»، فرد از مسئولیت فردی مبرا میشود، همانطور که قانون، فرد مست را مسئول اعمالش نمیداند. اما این مستی با مستی از شراب انگور تفاوت بنیادین دارد. مستِ حق، جز کار درست و نیکو (عدل و صواب) انجام نمیدهد، زیرا ارادهٔ او، ارادهٔ خداوند شده است. بنابراین، این «جبر» نه جبری منفعلانه و از روی تنبلی، بلکه مقامی عرفانی است که در اوجِ به کار بستنِ اختیار به دست میآید.
- می
- در اینجا: استعاره از معرفت و عشق الهی که انسان را از خود بیخود میکند.
- کل اختیار
- تمام اراده، قدرت انتخاب کامل.
- معذور مطلق
- کاملاً بخشیده شده، کسی که هیچ مسئولیتی بر عهدهاش نیست.
- مستوار
- مانند شخص مست.
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.