Lezen› Daftar 5› Een verhaal ook als antwoord aan de fatalist en ter bevestiging van de vrije wil en de geldigheid van geboden en verboden, en de uitleg dat het excuus van de fatalist in geen enkele religie en in geen enkel geloof aanvaard wordt en geen vrijspraak oplevert van de straf voor de daad die hij heeft begaan, net zoals Iblis de fatalist geen vrijspraak kreeg toen hij zei: 'Omdat U mij heeft misleid.' En het kleine duidt op het grote› Vers 3101
M5:3101 — هرچه گویی گفتهٔ می باشد آن / هر چه روبی رفتهٔ می باشد آن
M5:3101
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
وقتی انسان از «شراب حق» سرمست میشود، دیگر ارادهٔ شخصی ندارد؛ گفتار و کردار او در واقع فعل و بیان خودِ آن حقیقت مستکننده است.
این بیت در ادامهٔ بحث جبر و اختیار، به حالتی استثنایی اشاره میکند. مولانا پیش از این استدلال کرده بود که انسان مسئول اعمال خویش است و نمیتواند گناهانش را به تقدیر الهی نسبت دهد. اما در اینجا، او به مقام والای عارفانی میپردازد که از خود بیخود شده و در ارادهٔ حق فانی گشتهاند. اینان، همچون مستان، دیگر از خود اختیاری ندارند.
استعارهٔ «می» یا شراب، نماد عشق الهی و جذبهٔ عرفانی است که وجود سالک را تسخیر میکند. در این حالت، فرد به ابزاری در دست حق تبدیل میشود. گفتار او دیگر کلام نفسانی خودش نیست، بلکه «گفتهٔ می» است؛ یعنی بازتابی از حقیقت الهی است. کردار او نیز، که به «روبیدن» (پاک کردن) تشبیه شده، از ارادهٔ او سرچشمه نمیگیرد، بلکه «رفتهٔ می» است؛ یعنی نیروی محرک آن، همان عشق الهی است. چنین شخصی به معنای واقعی کلمه «معذور» است، زیرا فاعل حقیقی اعمال او، خداوند است. این مقام، نقطهٔ مقابل آن جبریمسلکی است که از روی تنبلی و فرار از مسئولیت، گناه خود را به گردن خدا میاندازد.
- گفتهٔ می
- سخن یا گفتهای که منشأ آن شراب (عشق الهی) است، نه ارادهٔ شخص.
- روبی
- از مصدر «رُفتن»؛ جارو کنی، پاک کنی.
- رفتهٔ می
- جارو شده یا پاک شده توسط شراب؛ کنایه از کاری که به نیروی عشق الهی انجام شده است.
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.