M5:44 — بط، حرصست و خروس آن شهوتست / جاه چون طاوس و زاغ اُمنیتست

Este pareado es el núcleo de una alegoría que Rumí construye sobre la historia coránica de Abraham, a quien se le ordena sacrificar cuatro aves y luego resucitarlas (Corán 2:260). Para Rumí, esta no es una historia externa, sino una instrucción para el alma. Las cuatro aves representan cuatro «malos rasgos» (khulq) o «aves ladronas» que habitan dentro de la psique humana (nafs).

Cada ave es elegida por su comportamiento característico: * El pato (baṭṭ) simboliza la codicia (ḥirṣ) porque constantemente mete su pico en el barro y el agua, buscando comida sin cesar, incapaz de detenerse. * El gallo (kharūs) representa la lujuria (shahwat) por su naturaleza prolífica y su comportamiento dominante con las gallinas. * El pavo real (ṭāwūs) encarna el anhelo de estatus y la vanagloria (jāh) por su ostentosa exhibición de plumaje, un símbolo perfecto del orgullo y la necesidad de ser admirado. * El cuervo (zāgh) es la vana esperanza (umniyyat), específicamente el deseo de una vida terrenal interminable. En el folclore persa, el cuervo era un símbolo de longevidad, y su graznido se asociaba con la separación y la mala suerte, pero aquí Rumí se enfoca en su asociación con una vida larga y, por lo tanto, con el apego a este mundo.

El mandato de «decapitar» a estas aves, mencionado en los versos anteriores, es una metáfora de la disciplina espiritual necesaria para dominar estos impulsos destructivos. No se trata de erradicarlos, sino de transformarlos («resucitarlos de otra manera») para que ya no controlen la vida de la persona.

مولانا در این بخش، داستان قرآنی ابراهیم و چهار پرنده را به صورت یک تمثیل عرفانی برای تزکیه نفس تفسیر می‌کند. او معتقد است که در وجود هر انسانی، چهار خصلت یا «مرغ فتنه‌جو» لانه کرده‌اند که مانع رسیدن به حیات معنوی حقیقی می‌شوند. این بیت، به شکلی صریح و مستقیم، هر پرنده را به یک خوی منفی نسبت می‌دهد:

• اردک (بط) نماد حرص است، زیرا همیشه سرش را در آب و گِل فرو می‌برد و سیری‌ناپذیر به دنبال چیزی برای بلعیدن می‌گردد.
• خروس نماد شهوت است، به دلیل کثرت جفت‌گیری و طبیعت پرخاشگر و قلمروطلبش.
• طاووس نماد جاه‌طلبی و خودنمایی است، زیرا به زیبایی ظاهری و پرهای رنگین خود مغرور است و همواره آن را به نمایش می‌گذارد.
• کلاغ (زاغ) نماد اُمنیت یا آرزوهای دور و دراز و امیدهای واهی است. در فرهنگ آن زمان، کلاغ به عمر طولانی شهرت داشت و نمادی از دلبستگی به بقای دنیوی و غفلت از مرگ بود.

پیام اصلی این است که برای رسیدن به «زندگی ابدی» معنوی، سالک باید این چهار خصلت را در خود شناسایی کرده و با ریاضت و مجاهدت، سر آن‌ها را ببرد تا بتواند آن‌ها را در شکلی متعالی و الهی دوباره زنده کند.